mandela effekti

Fiona broome adlı bloqqer 2009-da (gbax: Nelson mandela)nın hələ 80-ci illərdə məhbəs həyatı yaşarkən öldüyü ilə bağlı bloq yazıb. Lakin 2013-cü ildə mandela həqiqətən "öləndə" çaş-baş qalmış, mandelanın yaşaması, hətta (gbax: cənubi afrika respublikası)nın prezidenti olmasını ilk dəfə eşitmişdi. İnternetdə insanlar arasında yayılan bu məlumatdan sonra əksər istifadəçinin də mandelanın həbs olanda öldüyünü zənn etdikləri ortaya çıxmışdı. O cümlədən, 80-ci illərdə ölən şəxsin (yəni fiona və digərlərinin mandela zənn etdiyi şəxsin) kimliyi isə müəyyənləşdirilə bilmədi, qısaca, elə bir şəxs yox idi. Effekt də beləcə meydana çıxır. Təkcə bir toplumda yox, dünya əhalisinin əksər hissəsi bir çox saxta məlumatı gerçək kimi qəbul edir və onların doğru olmaması ilə üzləşdiklərində kiçik bir şok keçirirlər. Bu gün məşhur olan (gbax: konspirasiya nəzəriyyələri)nin çıxış nöqtəsi də əslində bu effektdir, elmi əsası olmayan fikirlərin geniş auditoriya tərəfindən mənimsənilməsi effektin asanlıqla manipulyasiya məqsədilə istifadəsinə şərait yaradır.