Axşam evə qayıdırdım. Öz dünyamda özümçün mahnı qulağımda girdim məhləyə. 3-5 metr qarşıdan qara paltoda, hardasa 22-23 yaşında, xoş görünümlü bir qız gəlirdi. Mənim də bir əlimdə bağlanmış zontik, o birində aldığım hədiyyə qutusu - ikisi də dolu. Qız çataçatda durub nəsə dedi. Gülümsünüb əlimlə işarə elədim ki, bir dəqiqə dayansın, əlimin birin boşaldım, özümü rahlayıb mahnını dayandırım. Qulaqlığı çıxaranda gülümsünüb, mahnımı böldüyü üçün üzr istəyib məhlənin yanında açılmış alış-veriş mərkəzinin yerin soruşdu. Ora da durduğumuz yerdən 30-40 metr o yandadı, 1 dəqiqə çəkər, ya çəkməz ora çatmaq. Normalda "plaşatka"nın solundan - onun gəldiyi tərəfdən gedirəm evə. Soruşduğu yeri də sağından gedəndə tapmaq olur. Mənimçün də hansı tərəfdən getsəm eyni məsafədi, eyni yoldu. "budu buradı", - deyib işarə elədim. Sonra da: "Elə ordan keçəcəm, gəlin göstərim", - deyib iki maşının arasından birinci keçsin deyə əlimi uzatdım. Günün son xırda yaxşılığı olacaqdı mənimçün, kefim açılacaqdı, ona görə də bir rahatlıq gəlmişdi. Həm də qız qəşəng idi görünüşcə, bunun da təsirin danmaq olmaz. O an fərqindəydim yolumu qəsdən dəyişdiyimin açıqca görünməsinin, amma ona da okey idi, gülümsünüb təşəkkür elədi. Durğun getməyək deyə də qısa söhbətə açdım. Ara yerdə də pislədim ki, bəs sosial mediada reklamı getdiyi qədər yaxşı, məsləhətli yer deyil, gərəksiz baha satırlar. "Yerində olsam, burdan nəsə almazdım". Dedi onsuz da çemodan alasıdı. "Çemodandı da, nə qədər pis ola bilər ki? İşin görsün -*". Belə də dedi. İnstadan tapıb danışıbdı zatən hər şeyi. Mənim dincliyim qırağa, qız məndən də rahat tip izlənimi verdi. Bütün günü rəsmiyyət içində olmağım cəhənnəm, əzəldən bəri "siz"li danışsa belə dialoqu çox rəsmiyyətdə saxlamayan, sərbəst, rahat davranan, "small talk"lara tez uyğunlaşıb dil tapan tipləri görəndə avtomatik könlüm açılır. O an da çox xoş bir aura vardı. Amma gəlib çatırdıq uje. İçimdən çemodanı səyahət məqsədli alacağı üçün hara gedəcəyindən söhbət açmaqdan tutmuş, son dediyi şeyi zarafata salıb, aranı bir az da yumşaldıb, dialoqu uzadıb onla bir az da vaxt keçirmək keçdi. Zatən tanımır, rahatlıqla yolu 2-3 qat uzada da bilərdim. Amma dayanıb göstərdim ki, giriş orasıdı. Sağollaşdıq. Yenə də bir neçə saniyəlik dayanıb arxasınca baxdım. Sonra gözümü sıxıb yoluma düzəldim.
O an elə inanılmaz təsadüfi analogiya idi ki, fərqinə vardığım an elə bil kimsə sifətimdən kuvaltla vurdu. O cür təsir yarandı məndə. Eyni anda həm ayılmaq, həm də anlıq reallıqdan qopub göt-baş olmaq kimi. Alayarımçıq formada bir anlıq illər əvvələ qayıtdım sanki. Orda durduğum moment, bloka qədər 50 metrlik yol, ümumən zaman sonsuz gəldi. Beynimdən o qədər fikir, gözümün önündən o qədər şey keçdi ki, necə gəldim, özüm də bilmədim. İllərdi bir nəfər xaric (ona da allaq-bullaq) heç kimə danışmağa belə dilim gəlməyən, heç fikrimi toparlayıb yaza da bilmədiyim hər şey gəldi canlandı, basırdığım yerdən duyğularım dirildi. Konkret iki yerə bölündüm. Bir tərəfdən tez-tələsik bir bəhanə uydurub, o biri girişdən girib qızla "təsadüfi" rastlaşıb, dialoqu uzatdıqca uzadıb tanış olmaq, bu qədər zaman sonra o cür anı, bu duyğuları yenidən yaşamaq üçün "bəlkə"lər didirdi məni, ürəyim çırpınırdı. Bir yandan da belə şey eləsəm, istədiyim kimi olmasa, lap elə olsa belə hərəkətimdən utanıb, özümə qismən nifrət edəcəyim, bağışlamayacağım ağlıma gəlirdi. Kiminsə xırda xahişindən istifadə edib, "girişib" fürsəti dəyərləndirməyə çalışacağım üçün yox. Necə izah edim bu durumu bilmirəm.. O qədər şeyə hörmətsizlik, tapdıyıb keçmək, sanki yazını qaralayıb üstünə nəsə yazmağa çalışmağın verdiyi utanc idi. Nəysə, yenə də fikrimi izah etməyə söz tapmadım.. Yazarkən hər şeyi canlandırıb, xırdalığa kimi izah edə bildiyim halda bir bu məsələdə dolaşıb qalıram, alınmır..
Necə bitirəcəyimi bilmədim. Heç nə, yuxu vaxtımdan 2 saat yarım keçib, siqaretləri bir-birinə calaq edib yatmağa çalışıram. Dünən bir sözlük yazarıyla görüşdük, söhbəti açılmışdı buranın. Çoxdandı girmirdim, dedim elə içimi bura töküm, burda qalsın. Vaxt edib mesajlara baxıb yığışıb qalan bildirişlərə göz atım gərək.
"ölüm" sözünü heç vaxt heyvanına, insanına ayırmamışam. hətta deyərəm hər ikisinə eyni qədər üzülürəm, tanıdım-tanımadım, bildim-bilmədim mənə eyni şeyləri hiss etdirir. bir həyat sonunu yaşayıb nə də olmasa.
mərhum yazarımızın ölüm xəbərini təxminən 6 saatdır görmüşəm və indi ayılıram. bu gün onun ölümü hər birimizə xatırlatmadı. sabah mən ola bilərəm, birigün qeyrisi, fərqi yoxdu. ölüm xəbəri vaxtı qurulmuş zəngli saat kimidir. gəlir, xəbərdarlığını edir, çıxır gedir. bizə vura-vura xatırladır ki, necə gəlmişiksə, elə də gedəcəyik. hə, belə olacaq.
məni üzən tərəf isə "vaxtı qurulmuş zəngli saat" qismi oldu. 20 yaşlı bir gəncin ölümündən gedir söhbət. vaxtı idimi həqiqətən də? bax, bu suala cavab tapa bilmirəm və altında qalıb xıncım-xıncım oluram.
yazarımız və onun qismində öz həyatına özü son qoymaq məcburiyyətində qalmış insanların ölümünü gördükcə, cəmiyyətimizin böyük bir çirkab içində olduğunu daha yaxşı başa düşür və daha çox nifrət edirəm. ya gərək sən də qoşulasan sürüyə, yol alasan mənasız və iyrənc yaşama doğru, ya özünü dağa-daşa çırpıb bir çarə tapasan, bütün bunlar əlindən alınıb və üz tutmağa yerin olmayanda da...
ölümünün qarşısında sözlərim lal olur və özümü çox günahkar hiss edirəm.
kaş bu yazını yazmağa səbəb olmasa idi..
1927-1989 ci illər arası fixed calendar adlı təqvimdən istifadə edən şirkət. təqvimin özəlliyi hər ayın 28 gün çəkməsi, hər ayda 4 həftə olması və 1 ildə 13 ay olması idi. artan günlər isə ilin sonuna əlavə edilirdi. təqvimdə hər ayın birinci günü bazar ikinci günü bazar ertəsi kimi davam edirdi. təqvimin ortaya çıxması isə 1894 cü ilə aid edilir. təqvim dəmir yollarında işləyən moses cotsworth adlı şəxsin adı ilə bağlıdır. 1920 ci illərə qədər dəmir yollarında iş planı hazırlanarkən aktiv şəkildə istifadə edilmişdi. kodak bu təqvimə yenidən ''diriltiyindən'' təqvimin adı kodakla birgə çəkilir.
İnsanlarla danışmağa məcbur qalmaq. Belə açıqlamalı olsam, maraqlı, əyləncəli insanlarla tanış olmağı, danışmağı sevən insanam. Hətta ətrafımda insan çoxdu amk və aktiv olaraq danışdıqlarım da az deyil, həm sosial mediadan həm də real həyatdan. Amma ki iş orasındadır ki mənə maraqlı gəlməyən insanlarla danışmağı sevmirəm deyə çox vaxt heç onlara üzbəüz belə cavab vermirəm, rəsmən real həyatdan görüldü atıram. Onlardan biri ilə danışarkən, ya da danışmağa həvəs yox ikən keçən normal bir dialoqumdan məsəl verim:
- salam, Suzuki, necəsən?
-....
Yəni həvəs olmur onlarla eyni mühitdə qalım ya da onlara cavab verim. Maksimum "hm" cavabı verib başımdan eləyirəm ən yaxşı halda. Amma ki belə tip hallar öz psixoloji sağlamlığımı qorumaq üçündür. Çünki danışmağa məcbur deyiləm bu insanlarla və bilirəm ki danışdığım halda aqressiv və kobud cavab verəcəm. Mənə maraqlı olmayan insanların duyğuları da mənə maraqlı olmur çünki. Belə bir seçim şansım olduğu üçün özümü xoşbəxt hiss eləyirəm.
Niyə belə bir entri yazıram? Çünki 2 gün əvvəl elə bu seçimi edə bilməyimin mənim əslində necə şanslı olduğumu göstərdiyini öyrəndim. Amk səhvən (mənim yox ailəmin səhvi) ilə işə düzəlmişəm qadın paltar mağazasında satıcı kimi və oranın bütün işçiləri qadınlardan ibarət idi (təbii ki) *
qadınlardan qorxuram
. Mən indi burda digər qadınlarla həm danışmalı/ünsiyyət qurmalı idim, həm də içəri girən qadınlarla da gülərüz olmalı və onlara mal soxuşdurmalı idim. İndi, sözlük, deyəcəksən ki gijdıllağ sən də qadınsan da aq get danış da. Amma bu mənə görə elə də asan şey deyil aq. Qadınlarla danışmaq mənə görə dünyada üçüncü ən qorxulu şey ola bilər *
ilki böyük su hövzələri və ikincisi böcəklər
çünki həyatım boyu ən çox qadınlardan fiziki və mental olaraq şiddət görmüşəm. Deyəcəksiz guya kişilər onlardan əskikdir? Yox, kişilərdən də cinsi istirmar tipli şeylər başıma gəlib Amma bu onlara qarşı məndə nifrət yaradıb qorxu yox. Yenə də onlarla qadınlara nisbətən daha yaxşı danışa bilirəm amma. Çünki nə deyəcəkləri məni narahat etmir, fikirləri ilk başdan mənə önəmsiz gəlir. Sadəcə onlardan iyrənirəm amma qadınlardan isə qorxuram. Çünki qadınları bir növ özümdən üstün görürəm və onların tərifini, təsdiqini qazanmaq üçün çalışma ehtiyacı hiss edirəm. Şəxsən bunu oxuyan və danışmış olduğum qadınlar da daxil, həyatımda mental olaraq 1000 hoqqadan çıxıb, özümü şəkildən şəkilə dəyişdirib, 100 xarakterə girib "yaxşı" əlaqə yaratmağa çalışmadığım qadın olmayıb həyatımda. Hamısı ilə beynimdə min hoqqadan çıxıb özümü onlara uyğunlaşdırmağa çalışdığım üçün indi onlarla əlaqəm var. Elə indiki ən yaxın qız dostum ilə belə 4 il əvvəl saxta xarakter yaradıb danışmağa başladım deyə yola gedirik hələ də. Heç birinin yanında özüm olacaq qədər rahat hiss etmirəm. Çünki lap dərinlərə getsəm o uşaq vaxtı məni danlayan, döyən, zorbalayan qadınlar, müəllimlər, qızlar gözümün qabağına gəlir. Yanlarında həmişə özümü nizama salmağa çalışıram ki nəsə səhv tapmasınlar amma içimdən bir səs hələ də təzə tanıdığım qadınların belə məni dərindən qınadığını/mühakimə etdiyini düşünürəm. Ki haqlıyam amk adicə insanların geyiminə və görünüşünə görə çox ağır şeylər dediklərini eşitmişəm və bunların hamısı uşaqlıqda mənə deyilənləri xatırladır bəzən. Hərdən fikirləşirəm ki əgər onları güldürməsə idim indi mənlə danışanlar heç mənə yaxın gələrdilər? Çünki düşünmürəm ki təbii olaraq küncdə durmağı sevən, reaksiyasız və soyuq birinə onlardan hər hansısa biri yaxın gəlsin. "çox mırt adamsan e" hə bilirəm aq sən güləsən deyə sənin güləcəyin tipdə şeyləri sənə deyirəm. Mən özüm burda gülmürəm hal-hazırda. Özümün güldüyüm şeylər çox azdı ki o şeylər də özüm tərəfindən random anda düşünülən şeylərdi. Əgər sənin zarafatına gülürəmsə yalandır, təriflə məni aktyorluğuma görə. Nə bilim cici bebe zad al mənə Çünki çox çalışmışam sənin beyninə uyğunlaşmaq üçün və mental olaraq bəlkə 10 dəfə özümü hazırlamışam sənlə 1 cümlə yenidən danışmaq üçün. Yoruluram.
Nə isə, bu qədər açıqlama yetər. Keçim yenidən entrinin məğzinə. Dediyim kimi işin elə bütün point-i qadınlarla danışmaq idi 90% və paltar asılqanlarını səliqəyə salmaq. Bütün 12 saatlıq işimi random qadınların dalınca düşüb üzlərinə fake gülümsəmə ilə mal soxuşdurmağa çalışmalı idim. Arxada mazgi sikən azəri pop mahnıları, sözləri maksimum "mən səni sevdim, sən məni sevmədin, sən getdin, mən sevdim" tipli mazgi sikən olan poplar, qabağımda gijdıllağskoy suallar verən qadınlar, hansı ki "xanım bu köynəyin lap tündü var sizdə?" deyə soruşurlar halbuki əllərində tutduqları gecə qaranlığı rəngində "göy"-dür və ondan tünd sadəcə qara köynəyimiz var. Deyirəm ki yox xanım nə görürsünüzsə onu satırıq. Qara köynək var. Gijdıllağ gəlib deyir yox e mənə lap tünd göy lazımdı o qaradı. Rəng koru dalbayov yığını blət nə mazgi sikirsən elə şey var? De qara da amk. Başqa mazgi sikən tiplər də kök qadınlardı hansı ki kök olduqlarını qəbul etmək istəmirlər. Deyirəm xanım bu köynəyin l-i sizə dar olacaq bəlkə xl verim? Əsəbləşirlər amk. Yaxşı heç nə demirəm partlat o köynəyi əynində amk mən tikməmişəm ki onu. O qədər arıq olmaq istəyirsən get idmana aq camaat gombula gombul deyir neynəyək indi? Bir də başqa əsəb korlayan tiplər uşaqları ilə gələn analar idi. Uşaqları ətrafı dağıdır, çığırır, ağlayır qoz qoymurlar. Uşaqlara onsuz da nifrət eləyirəm amma işdə belə ortamda lap öldürmək istəyirdim. Gijdıllağ balası çamadana təpik vurur çamadan başına dəyir başlayır it kimi ulamağa. Anası da qoz qoymur gözləyir ki işçi qızlar sakitləşdirsin. Mən yaxın durmadım uşağa, mənlə olsa başından tutub pilləkənlərdən aşağı tullayardım amma müştəri qaçırmaq qadağan idi. Gedib bir yalnız, insansız küncdə kameranın altında qıvrılıb qulaqlarımı tutub oturdum Çünki yüksək səs əsəb sistemimi sikir. Orda 1 gün işləyəndən sonra başa düşdüm ki paltar satışında məşğul olan qızların "başı yana əyilmiş zombie kimi gəzmə" emote-u o işə girən günü avtomatik yüklənir adama. O işdə işləyib həyat enerjisinə sahib olmağın bir yolu yoxdur. Həmin gün elə işdən çıxdım. Müdür anamın dostu idi elə anama deyirdi ki müştərilər bəyənmişdi qızı, işçilər də bəyəndi zad kaş çıxmazdı 1 həftə azı dözərdi amma zırt amk hara dözürəm? Həddən artıq səs, işıq, rəng, üz görmək məni dəli kimi edir. Hələ saxta gülümsəmə şeysini gündə azı 10 dəfə eləmək... Evə gedən kimi avtomatik otağıma keçib işıqları söndürüb, telefonu söndürüb qulaqcıq taxıb (mahnısız zadsız) özümü qucaqlayıb ölü kimi uzandım yataqda. Hadisə 2 gün əvvəl olub amma hələ də o müştərilərin və uşaqların səsini beynimdə eşidirəm əsmək gəlir aq mənə.
birinci əsrdə roma imperatoru klaudi tərəfindən roma ilə portus limanı arasında tikilən via portuensis, bəşəriyyət tarixində ilk ikiqat şose nümunələrindən biri hesab olunur. o dövrdə bu yol taxıl daşımaları üçün intensiv ticarət və piyada axınına xidmət edirdi. keçmişdə yolun ortasında heç bir maneə olmadan hərəkət edən nəqliyyat vasitələri, bugünkü müasir təsnifatda sadəcə tək şose kimi qəbul edilərdi.
indiki dövrdə isə ikiqat şose və ya bölünmüş magistral adlandırılan yollar, əks istiqamətlərdə hərəkət edən nəqliyyatı mərkəzi ayırıcı zolaq vasitəsilə bir-birindən tamamilə təcrid edir. bu struktur təhlükəsizliyi əhəmiyyətli dərəcədə artıraraq daha yüksək sürət limitlərinə imkan yaradır. bəzi yerlərdə nəqliyyat axınını tənzimləmək üçün yerli və sürətli zolaq sistemləri tətbiq olunur. mərkəzi ayırıcı zolağı olmayan yollar isə zolaqların sayından asılı olmayaraq tək şose kimi təsnif edilir.
boşa çıxan gələcək planlarının, bir insanın digərinə olan bağlılığının əbədiyyən yox olmasının, digərinin isə o bağlılığın əsarətindən qurtulma şansının olmamasının səbəbidir. mən çox da girməyəccəm mövzu açıqlamasına, zira, graviton rəisdən sonra nəsə açıqlamaq yersizdir, lazım olan hər şey ona məxsus entridə möbcuddur çünki. bu mövzudakı təcrübəmin son 4 ilimi məhv etdiyini bildiyimçün yazıram buraya. sadəcə o 4 il deyil ömrümün geri qalan hər dəqiqəsində, hər saniyəsində yarım qalacağımı, heç nədən tam zövq alamayacağımı və heç vaxt ürəkdən gülümsəməyəcəyimi anlayıram. təəssüf ki qabırğam qalın deyil. bu acını küçünsəyən, adi görən bütün amöblər sadəcə öz mənafelərini güdən və sadəcə maddiyata bağlı şərəfsiz tiplərdir. normal şüura və mənəviyyata malik insanlar əbədi ayrılığın nə olduğunu dadmasalar da empatiya quraraq anlayacaq beynə sahibdirlər.
2014 də həyat məni ən ağır itki ilə qarşılaşdırdı. sevdiyim və uğrunda həm onun qatı katolik həm də mənim müsəliman valideyinlərimi qarşıma aldığım, qadınımı maşın qəzasında itirdim. onun ölümündən sonra iş, ailə, həyat bir sözlə hər şey mənimçün öz əhəmiyyətini, mənasını itirdi. elə bor hala gəldim ki, karyeramın ən gözəl çağında işimi buraxmalı oldum. içki ilə bərabər qəbul etdiyim antidepresantların hesabına ağıl, məntiq, bütün açarları itirmişdim artıq. ayıq olduğum zaman gözümün yaşında boğulurdum, çarəm yox idi içki və yuxugətirici həblərdən başqa. feynman qırmızı rənglə xatırlamışdı sevgilisini, mənsə 4 ilə yaxın telefon belə işlətmədim. 1 il sonra yavaş yavaş işə qayıtmalı, ayrılıq acısını əyyaş kimi yox, azərbaycanlılar demiş kişi kimi yaşamalı olduğumu anladım. hələ də davam edir. hər şey yerini aldı yavaş yavaş, amma, son bir neçə aydır yenidən sıxıldığımı, onun üçün darıxdığımı anlayıram. vicdanım olmasa, məni canı qədər sevən insanları atıb çoxdan intihar edərdim, kaş ki olmasaydıda.
biologiya elmində adenin bir azotlu əsasdır, amin turşusu isə zülalların tikinti vahididir. bu iki anlayış bir-birindən fərqli kimyəvi komponentlərdir. adenin nuklein turşularının tərkibinə daxil olur, amin turşuları isə peptid zəncirlərini əmələ gətirir. elmi baxımdan 'adenin amin turşusu' ifadəsi yanlışdır, çünki adenin özü amin turşusu deyil. bu terminlərin qarışdırılması tez-tez rast gəlinən konseptual xətadır. molekulyar biologiyada hər iki maddənin funksiyası və quruluşu tamamilə fərqli prinsiplərə əsaslanır.
Axşam evə qayıdırdım. Öz dünyamda özümçün mahnı qulağımda girdim məhləyə. 3-5 metr qarşıdan qara paltoda, hardasa 22-23 yaşında, xoş görünümlü bir qız gəlirdi. Mənim də bir əlimdə bağlanmış zontik, o birində aldığım hədiyyə qutusu - ikisi də dolu. Qız çataçatda durub nəsə dedi. Gülümsünüb əlimlə işarə elədim ki, bir dəqiqə dayansın, əlimin birin boşaldım, özümü rahlayıb mahnını dayandırım. Qulaqlığı çıxaranda gülümsünüb, mahnımı böldüyü üçün üzr istəyib məhlənin yanında açılmış alış-veriş mərkəzinin yerin soruşdu. Ora da durduğumuz yerdən 30-40 metr o yandadı, 1 dəqiqə çəkər, ya çəkməz ora çatmaq. Normalda "plaşatka"nın solundan - onun gəldiyi tərəfdən gedirəm evə. Soruşduğu yeri də sağından gedəndə tapmaq olur. Mənimçün də hansı tərəfdən getsəm eyni məsafədi, eyni yoldu. "budu buradı", - deyib işarə elədim. Sonra da: "Elə ordan keçəcəm, gəlin göstərim", - deyib iki maşının arasından birinci keçsin deyə əlimi uzatdım. Günün son xırda yaxşılığı olacaqdı mənimçün, kefim açılacaqdı, ona görə də bir rahatlıq gəlmişdi. Həm də qız qəşəng idi görünüşcə, bunun da təsirin danmaq olmaz. O an fərqindəydim yolumu qəsdən dəyişdiyimin açıqca görünməsinin, amma ona da okey idi, gülümsünüb təşəkkür elədi. Durğun getməyək deyə də qısa söhbətə açdım. Ara yerdə də pislədim ki, bəs sosial mediada reklamı getdiyi qədər yaxşı, məsləhətli yer deyil, gərəksiz baha satırlar. "Yerində olsam, burdan nəsə almazdım". Dedi onsuz da çemodan alasıdı. "Çemodandı da, nə qədər pis ola bilər ki? İşin görsün -*". Belə də dedi. İnstadan tapıb danışıbdı zatən hər şeyi. Mənim dincliyim qırağa, qız məndən də rahat tip izlənimi verdi. Bütün günü rəsmiyyət içində olmağım cəhənnəm, əzəldən bəri "siz"li danışsa belə dialoqu çox rəsmiyyətdə saxlamayan, sərbəst, rahat davranan, "small talk"lara tez uyğunlaşıb dil tapan tipləri görəndə avtomatik könlüm açılır. O an da çox xoş bir aura vardı. Amma gəlib çatırdıq uje. İçimdən çemodanı səyahət məqsədli alacağı üçün hara gedəcəyindən söhbət açmaqdan tutmuş, son dediyi şeyi zarafata salıb, aranı bir az da yumşaldıb, dialoqu uzadıb onla bir az da vaxt keçirmək keçdi. Zatən tanımır, rahatlıqla yolu 2-3 qat uzada da bilərdim. Amma dayanıb göstərdim ki, giriş orasıdı. Sağollaşdıq. Yenə də bir neçə saniyəlik dayanıb arxasınca baxdım. Sonra gözümü sıxıb yoluma düzəldim. 
