4. qısaltması tbc olan, granulamatoz xəstəlik. əslində tuberkuloz təkcə ağciyərləri tutan xəstəlik deyil, sistemik xəstəlikdir. çox sıx rastlanır, hətta bizimki kimi ölkələrdə "hamıda var" səviyyəsində olduğu tədris olunur. tuberkulozun ağciyəri tutması, ağciyər formu ən çox ziyan verənidir, çünki bu zaman tənəffüslə yoluxur xəstəlik. ağciyərlər tutulubsa xəstə mütləq izolyasiya edilməlidir. ümumiyyətlə xəstəlik asemptomatik ya da latent dövrdə olur deyə çox vaxt gözdən qaçır və əlverişli şərait tapdığı anda- əlverişli şərait adətən hiv(+), orqan transplantasiyası, kimyaterapiya və s. olmuş immunsupressif vəziyyət olur- aktivləşir. bizə məktəblərdə intradermal (dəri içinə) edilən test (mantu) tuberkuloz antigeninə qarşı allergik reaksiyanı göstərir. tək bu testin diaqnostik əhəmiyyəti yoxdur, sadəcə həssas olanları, tapıb ikinci mərhələ testlərdən keçirmək üçündür. tarama testləri ikinci mərhələdə məktəbdən ağciyər qrafiyası- rentgen- çəkilməyə göndərilir. ağciyər rentgenində qovuqlar tuberkuloz ucun xarakterikdir, lakin həmişə qarşısınıza çıxmaya bilər. granuloma
tuberkuloz sistemik xəstəlikdi qanla və yaxud birbaşa yayılaraq müxtəlif orqan və toxumaları tuta bilər. qanla yayılan tuberkuloz miliyer tuberkuloz adlanır. iliyi, qaraciyəri, bağırsaqları və s. tutaraq orqana xas patologiyaları oxşar və ya fərqli tablolarla qarşımıza çıxa bilər. adətən tutduğu orqanlarda da granuloma əmələ gətirir. ən təhlükəli formlarından biri də tbc meningitidir- beynin əsasını tutması tipikdir. neyrologik problemlərlə, sinir tutulmaları , yeriyə bilməmə hallarıyla qarşılaşılır. beyin onurğa beyin mayesi testi gərəklidir.
müalicəsi xəstəliyin şiddətinə, forma və s.-yə görə fərqlənə bilər, amma standart 4-lü anti-tbc seçilir adətən: ethambutol, inh, pirazinamid və rifampisin
meningittə bura steroid də əlavə edilə bilir sinir tutulumu səbəbiylə.