8. bilinən kişi sonsuzluq səbəbləri içində ən sıx qarşılaşılanıdır. bir çox kişi bu sadə xəstəlikdən xəbərsiz yaşayır. bunda yeniyetməlik dövründə pediatrların qızlara süd vəzi, oğlanlara da testis müayinəsini başa salmamasının da rolu var, sözsüz ki. varikoseldə daha çox sol testis, bəzən də hər iki testisdə testisin aşağı(distal) hissəsində əllə hiss edilən damar genişləməsi müşahidə olunur. əgər bu varsa həkimə müraciət edilməlidir. həkim palpasiyayla varikosel düşünərsə, diaqnoz və müalicə üçün istəyəcəyi 3 şey var:
-spermioqram
-hormon testi (qan)
-doppler usg (qızıl standart)
spermioqram alınması müəyyən olunmuş qaydayla, 24-48 saatlıq cinsel perhizdən sonrası və 2 fərqli vaxtda alınır cinsel perhiz
spermioqram nəticəsi sperm sayı, hərəkətliliyi, anormal sperm faizi, sperma miqdarı və s. kriteriyaları cavablandırır və cinsəl funksiyanın dəyərləndirilməsinə xidmət edir. bununla da gələcək müalicə proqramı müəyyən olunur. varikoselin medikal (dərman) müalicəsi yoxdur, tək müalicə cərrahiyyədir. mikrocərrahiyyə ən yeni müalicə seçimlərindəndir. əgər varikosel varsa və cinsəl funksiya pozulmayıbsa əməliyyat ehtimalı gecikdirilə bilər. sözsüz ki, bir neçə aydan bir spermioqramla cinsəl funksiya dəyərləndirilməsi apararaq.
qanda hormon (fsh/lh və s.) baxılması, əgər hormon profili normaldırsa əlavə patologiyaları ekarte edir.
varikoselin diqanozunda qızıl standart doppler usg'dir. usg ilə dəqiq diaqnoz qoyulur və varikosel dərəcələndirilməsi aparılır.