3. 1920-ci ildən başlayaraq 30 il davam edən faciə. represiyya xalqın ən ziyalı, savadlı şəxslərini məhv edib. onlar casus, xain, milliyətçi, üsyançı kimi ittihamlarla məhv edilmişdir. repressiya illərində azərbaycan ərazisindən 100 minə yaxın ziyalı, hərbçi, mədəniyyət və incəsənət xadimi, alim, yazıçı,
müəllim, din xadimi sibirə, qazaxıstana və digər yerlərə sürgünə göndərilmiş, ssri-də ümumilikdə 1575259 adam həbs olunmuşdur. bunlardan 173382 nəfəri guya "əksinqilabi" iş apardığına görə cəzaya məruz qalmışdır, 1344923 nəfər məhkum edilmiş, 681692 nəfər isə güllələnmişdir.