1. aləmin sonsuzluğunun metafizikcəsinə başa düşülməsi olub, zaman və məkanın istənilən miqyasında eyni konkret xassələrin, proseslərin və hərəkət qanunlarının monoton, sonsuz təkrarlanan növbələşməsini nəzərdə tutur. materiyanın quruluşuna tətbiq edildikdə axmaq sonsuzluq materiyanın elə bir qeyri-məhdud bölünənliyi deməkdir ki, bu bölünənlikdə hər bir kiçik hissə makroskopik cismlərin malik olduğu xassələrə malikdir və onların malik olduğu eyni səciyyəvi hərəkət qanunlarına tabedir. kainatın quruluşunun başa düşülməsində axmaq sonsuzluq mexaniki sistemlərin eyni xassələrlə və varlıq qanunları ilə birlikdə sonsuz iyerarxiyasını nəzərdə tutur. təbiətin inkişafının başa düşülməsində axmaq sonsuzluq eyni başlanğıc nöqtələrinə daimi qayıtmaq şərti ilə materiyanın sonsuz dövranının qəbul edilməsi deməkdir. axmaq sonsuzluq anlayışını george wilhelm fiedrich hegel tətbiq etmişdir. lakin o, həqiqi sonsuzluğu materiyanın deyil, mütləq ruhun xassəsi hesab etmişdir. dialektik materializm axmaq sonsuzluğu rədd edir, maddi aləmin tükənməzliyinin və bircinsli olmasının, materiyanın sturuktur təşkilinin keyfiyyətcə müxtəlif səviyyələrinin saysız-hesabsız çoxluğunun materiya və onun hərəkət formalarının daim inkişafının və keyfiyyət dəyişilmələrinin mövcudluğunun qəbul edilməsinə əsaslanır.