2. Çingiz Aytmatov tərəfindən yazılan və 1980-ci ildə nəşr olunan roman. Əsərin adından da göründüyü kimi yazıçı əsər boyu sadəcə bir günü nəql etməyə çalışır. Lakin həmin gün obrazların xatirələri, personajların daxili dünyası ilə zənginləşərək bir neçə ömürlük zamana uzanır. Ümumiyyətlə, əsərin süjet xətti çox zəngindi: bir tərəfdə Yedigeyin can dostu Qazanqapı Ana Beyitdə basdırmaq üçün sarı özək çöllərinə düşməsi; digər tərəfdə kosmonavtların yad planetlilərlə əlaqə yaradıb onların planetinə getməsi və dünyanın buna qarşı reaksiyası. Həmçinin aytmatov əsərdə müxtəlif hekayə və əfsanələrə də yer vermişdir (sözügedən hekayələrdən biri də hamınızın bildiyi manqurt hekayəsidir.)

Əsər Qazanqap adlı obrazın ölüm xəbəri ilə başlayır. Daha sonra Yedigey can dostu olan Qazanqapı Ana Beyit qəbiristanlığında basdırmaq üçün yola düşür. Yol boyu Yedigey qazanqap və yaşadıqları yer olan boranlı ilə bağlı xatirələrini yada salır. Əsərin böyük bir qismi də bu xatirələrdə keçir. həmin xatirələrdə də biz qazanqapı, yedigeyi və digər boranlı sakinlərini daha yaxından tanıyırıq.

Aytmatovun ən sevdiyim yanı isə üslubunun çox oxunaqlı olmasıdı. Hər gün rastlaşdığımız məişət hadisələrini belə maraqla oxutdurmağı bacarır. Buna görə də, hadisələrin yavaş-yavaş irəliləməsinə rəğmən yazdığı əsərlər axıcılığını özündə saxlayır.

--spoiler--

Əsərin ən qaranlıq tərəfi abutalıb obrazının aqibəti ilə bağlıdır. Belə ki, heç kim ona nə olduğunu bilmir. əslində isə aytmatov romanda olan “çingiz xana küsən bulud” adlı hissəsində məsələyə aydınlıq gətiribmiş, lakin kitab ssri senzurasından keçərkən kqb əməliyyatlarındakı zülmün açıq şəkildə göstərdiyinə görə, həmin hissə əsərdən çıxarılmışdır. Daha sonra “çingiz xana küsən bulud” ayrı kitab kimi nəşr olunmuşdur. Ssri senzurasının tarixə qovuşmasına baxmayaraq, əsər azərbaycanda və türkiyədə də həmin hissə olmadan nəşr olunmuşdur.

--spoiler--