11. Jim Jarmusch filmlərinə adi film kimi baxmaq olmur. Məncə onu izləmək üçün əvvəlcə özünü bir az sakitləşdirməlisən. Çünki onun filmlərində böyük hadisələr olmur, dramatik dönüşlər olmur, insanı ekrana yapışdıran süjet olmur. Amma qəribədir ki, heç nə baş vermirmiş kimi görünən o filmlərdən sonra adamın içində nəsə qalır. Sanki film bitmir, davam edir.

Jarmusch daha çox insanların içindəki səssizliyi göstərir. Onun personajları çox vaxt itmiş, yorğun, məqsədsiz adamlardır. Amma o bunu faciə kimi göstərmir. Sadəcə həyatın özü kimi göstərir. Uzun küçələr, gecə şəhərləri, siqaret tüstüsü, boş baxışlar, mənasız görünən söhbətlər… hamısı birlikdə qəribə atmosfer yaradır. Bəzən personajlar susur və o sükut dialoqdan daha çox şey danışır.

Onun filmlərində ən çox hiss etdiyim şey tənhalıqdır. Amma ağır tənhalıq yox. insan öz tənhalığı ilə barışandan sonra yaranan sakitlik kimi. Elə bil personajlar artıq həyatın tam düzəlməyəcəyini qəbul ediblər. Ona görə də tələsmirlər. Filmlərin ritmi də belədir. Yavaş. Hətta bəzən həddindən artıq yavaş. Amma bir müddət sonra o ritm adamı öz içinə salır.

Məncə Jim Jarmusch filmlərinə baxanda “indi nə olacaq?” sualını vermək lazım deyil. Çünki məsələ hadisə deyil. Məsələ hissdir. Atmosferdir. O filmlər bir az gecə vaxtı şəhərdə tək gəzməyə bənzəyir. Heç nə olmur əslində, amma insan öz fikirlərinə daha yaxın olur.

Onun filmlərində həyat çox bəzədilmir. insanlar qəhrəman deyil, xüsusi deyil. Sadəcə yaşayırlar. Və bəlkə də buna görə real görünürlər. Jarmusch mənə görə həyatda görünməyən detalları göstərən rejissordur. Hamının yanından keçdiyi hissləri tutmağa çalışır. Ona görə də onun filmlərini ya çox sevirlər, ya da heç sevmirlər. Ortası olmur.