13. sevgilinin fikir olaraq ölümü, cismi olaraq ölməsindən çox fərqlənir. cismi ölüm daha ağırdır. insan iki halda ölümə yaxınlaşır. bir, ölümlə üzləşdiyi; iki, yaxının ölümü ilə. burada da ikincisi daha ağırdır. o ağrını (sevgilinin ölümünü) təsəvvür edə bilirəm. çünkü vaxtı ilə qarşılaşdığım, amma ölməməsiylə nəticələn ağrıdır. ölümə çox yaxın idi. təsəllinin qeyri səmimi olduğu, ağlamağın heç nəyi düzəltmədiyi, qucaqlamağın keçici olduğunu anladığın vaxtlardır bunlar. təsəlliləri çox vaxt yola vermək üçün istifadə edirdim. çünkü insanın təsəlliyə ehtiyacı yoxdur, hər şey əllərindədir. amma bəzi insanların buna ehtiyacı var. yola vermək adına belə olsa, edirdim. o şəxs təsəllilərimin nə dərəcədə qeyri səmimi olduğunu mənə öyrətdi. halbuki o an, ən səmimi halıma büründüyümü fikirləşirdim. çarəsizlikdən ağlamağın nə olduğunu öyrətdi. onu o halda qucaqladığım vaxt, bütün bunların keçici hisslər olduğunu, anı yaşamaq ritualının dəyərini öyrətdi. vaxt aşırı özümü günahlandırdım. vaxt aşırı bunun mənimlə əlaqəsi yoxdur fikirini dəstəklədim. vaxt aşırı keçmişi xatırladım. vaxt aşırı yox, tez-tez xatırladım. burada açıqlamaq istəmədiyim, ölümdən daha ciddi və ağır nələrləsə qarşılaşmışdım.
ölmədi. ölə bilmədi.
sonraki illər məsuliyyətsizliyimin həddini azaltdım, biraz daha ciddi olmağa çalışdım. sonra fikir olaraq öldü. mazoxistcə olacaq, amma belədir: yaşamaq istəyərdim. o insanda olmasa belə, sevgilimin ölümünü yaşamaq istəyərdim. ağrısını öyrənmək üçün. bunu belə özüm üçün edirəm. sevgilimin ölümünü, ağrılarımın artması üçün istəyirəm. amma o qədər bəsit deyil, yaşamamaq da olar.