Azərbaycan-Özbəkistan münasibətləri siyasi kapital toplamaq üçün illər sərf edib və indi bu kapitalı iqtisadi gücə çevirmək üçün iki ölkəyə meydan oxuyurlar. Ola bilsin ki, Prezident İlham Əliyevin avqustun 23-24-də Özbəkistana dövlət səfərinin qarşısında duran əsl sınaq budur. Siyasi və iqtisadi baxımdan təhlil edildikdə, əlaqələr artıq qeyri-adi dərəcədə güclüdür, çünki Bakı və Daşkənd bir-birini dərin tarixi və mədəni bağlarla dəstəklənən qardaş müttəfiqlər kimi təsvir edir.
Hər iki ölkənin prezidentləri tez-tez təmasda olurlar, ikitərəfli sazişlər şəbəkəsi isə siyasi xoşməramlı formal strateji öhdəliklərə çevirib. Lakin ən maraqlı inkişaf diplomatik başlıqların altında baş verir. Yuxarıda qeyd edildiyi kimi, iqtisadi əlaqələr siyasətdən daha sürətlə irəliləyir, ticarət açıq şəkildə kəskin şəkildə yüksəlir.
Məsələn, investisiya strukturları yaradılır, şirkətlər sərhədləri aşaraq genişlənir, nəqliyyat axını artır, istehsal tərəfdaşlığı nəqliyyat vasitələri istehsal edir və Özbəkistan biznesləri Azərbaycanın yenidənqurma proqramında iştirak edir. Başqa sözlə desək, münasibətlər öz iqtisadi həyatı əldə etməyə başlayır. Əlbəttə, bu vacibdir, çünki tərəfdaşlığın strateji dəyəri son nəticədə onun dövlətlərarası diplomatiyadan kənara çıxa bilməyəcəyindən asılı olacaq.
Üstəlik, bütün bu uğurlarda təkcə sözlər deyil, həm də rəqəmlər danışır ki, bu da böyük təcildən xəbər verir. Gəlin, ikitərəfli ticarətin 2025-ci ildə əvvəlki illə müqayisədə üç dəfə çox olmaqla 795 milyon dollara yüksəlməsinə nəzər salaq. 2026-cı ilin ilk beş ayı ərzində ticarət illik müqayisədə daha 33 faiz artıb.
Bundan başqa, Azərbaycanda 130-dan çox Özbəkistan şirkəti fəaliyyət göstərir və 2023-cü ildə yaradılmış Azərbaycan-Özbəkistan İnvestisiya Şirkəti layihələrin maliyyələşdirilməsi üçün daha bir institusional kanal təqdim edir. Etiraf edə bilərik ki, rəqəmlər çox şey deyir, amma bəlkə də növbəti sual bu təcilin miqyasının ölçülə biləcəyidir. Dərindən təhlil etdikdə, istehsalın açıq bir fürsət təqdim etdiyini görə bilərik.
Məsələn, “Azərmaş” vasitəsilə özbək tərəfdaşları ilə əməkdaşlıq artıq 10 mindən çox “Chevrolet” və 300-dən çox “Isuzu” markalı avtomobil istehsal edib ki, bu da ikitərəfli iqtisadi əlaqələrin ənənəvi əmtəə mübadiləsindən kənara çıxmağa qadir olduğunu nümayiş etdirir. Eyni məntiq kənd təsərrüfatına da aiddir. Özbəkistanın Füzulidə 100 hektarlıq “Dostluq bağı” layihəsində iştirakı iqtisadi əməkdaşlığın Azərbaycanın yenidənqurma gündəminə necə bağlı olduğunu nümayiş etdirir.
Xülasə — davamını mənbədə oxuyun.
