Kulis.az Fəxri Uğurlunun "Kamal Abdullanın “Bulud xatun və Beyrək” hekayəsi haqqında" yazısını təqdim edir. Kamal Abdullanın “Dədə Qorqud” yozumları bitib tükənmir. Kamal müəllim ana kitabımızın həm hafizi, həm də yorulmaz təfsirçisidir.
Otuz ildir o bizi dastan qəhrəmanlarının pərdə arxasında qalmış macəralarıyla tanış eləyir. Sən demə, gavur qızının cadusunun təsiriylə Beyrəyin yaddaşı itibmiş. Beyrək elini-obasını, əslini-kökünü, nişanlısını xatırlamırmış.
Belə çıxır ki, gavur qızına aşina olan Beyrəyin əsirliyi bir növ elə könüllü əsirlikmiş, o məhz yaddaşını itirdiyinə görə keçmişinə can atmırmış. Bu minvalla on altı il keçib, on yeddinci ildə onun yaddaşını atasının göndərdiyi bəzirganların tanış ləfzi, Dədə Qorqud qopuzunun çalğısı – sənət dirildib. Sənətin başlıca missiyası da elə bəşər övladının hafizəsini qorumaqdır: “Oğuzda belə bir adət vardı: kimisə axtarırdınsa saz götürüb çala-çala, ondan da eyni şəkildə cavab ala-ala istəyinə çatırdın.
Bu dəfə də əlləri hər yerdən üzülən bəzirganların Qorqud sazının səsinə Bayburd hasarından Beyrək səs vermiş, onlar beləcə tapışmış və Beyrək Oğuzda onsuz baş verənləri bəzirganlardan öyrənmişdi...” Yurduna qayıdan yolda Beyrək öz atı qarışıq Bulud xatunun sehriylə metafizik aləmə düşür. Bu əbədi dünyada qəhrəmanımız buluddan işlənmiş təmiz ruh halına gəlir, Platonun ideyalar aləmində olduğu kimi hər şeyin əslini görür, həm kiçik ölümü (yuxu), həm də gerçək ölümü ondan ayrı düşür: “Bulud xatun Beyrəyi özünün ağ mərmərdən ucaldılmış sarayının qapısında qarşıladı. Beyrəyi ehtiyatla onun qarşısındakı ağ sandalyaya oturtdular.
Bulud xatun Beyrəyə diqqətlə və sınayıcı baxışla nəzər yetirib heç nə demədən əlilə yaxından üzüb keçən bir parça buludu havadaca tutdu. O bulud parçası onun gözəl əlində ağ şərbətlə dolu bir piyaləyə çevrildi. Bulud xatun Beyrəyin başı üstünə əyilib bu piyaləni Beyrəyin dodaqlarına tutdu.
Bir damla ağ şərbətdən ona içirdi. Beyrək anındaca gözlərini açdı. Küçücük ölüm şeytani qiyafəsiylə Beyrəyin canından istəməyə-istəməyə ayrıldı, Bulud xatuna bir nifrətli baxış atdı və ətrafdakı buludların arasıyla uzaqlaşıb əridi.
Extract — continue reading at the source.
