Qazaxıstan və Nüvə Sınaqlarının Əhatəli Qadağası Müqaviləsi Təşkilatı (CTBTO) dövlətləri Nüvə Sınaqlarının Əhatəli Qadağası Müqaviləsinin (CTBT) qüvvəyə minməsi və nüvə sınaqlarına qarşı qlobal normanı gücləndirmək üçün səyləri artırmağa çağırıb. Bu çağırış Qazaxıstanın xarici işlər naziri Yermek Koşerbayev və CTBTO-nun icraçı katibi Robert Floydun avqustun 29-da qeyd olunan Nüvə Sınaqlarına Qarşı Beynəlxalq Mübarizə Günü ilə bağlı birgə bəyanatında səsləndirilib: “2026-cı il qlobal nüvə tərksilahı və yayılmaması səyləri üçün bir sıra mühüm mərhələləri qeyd edir.
Avqustun 29-da Qazaxıstan dörd onillik ərzində 450-dən çox nüvə sınağının keçirildiyi Semipalatinsk poliqonunun bağlanmasının 35-ci ildönümünü qeyd edəcək və bu, nüvə sınaqlarının təhlükəli nəticələrinin, insan travmasının və ətraf mühitə dəymiş ziyanın bariz nümunəsidir. Semipalatinsk poliqonunun bağlanması güclü siyasi mesaj verdi və 1996-cı ildə CTBT-nin qəbul edilməsinə səbəb olan daha geniş qlobal səylərdə həlledici rol oynadı. O vaxtdan bəri Qazaxıstan Müqaviləni və onun yoxlama rejiminin qurulmasını ardıcıl olaraq dəstəkləyir”, - bəyanatda deyilir.
Bəyanata görə, CTBT 188 dövlət tərəfindən imzalanıb və 179 dövlət tərəfindən ratifikasiya edilib. Qazaxıstan və CTBTO bu yaxınlarda Tonqa tərəfindən müqavilənin imzalanmasını və ratifikasiya olunmasını alqışlayıb. Bəyanatda həmçinin CTBT-nin yoxlama rejiminin yaradılmasında irəliləyiş vurğulanıb.
Dünya üzrə ümumilikdə 308 obyekt, o cümlədən 293 monitorinq stansiyası və 15 radionuklid laboratoriyası sertifikatlaşdırılıb və şəbəkə 90 faizdən çox tamamlanıb. Hazırda Qazaxıstanda Milli Nüvə Mərkəzi tərəfindən idarə olunan Beynəlxalq Monitorinq Sisteminin beş stansiyası var. Tərəflər həmçinin Qazaxıstanın CTBT-nin yerində yoxlama imkanlarının inkişafına verdiyi töhfəni qeyd ediblər.
Qazaxıstanda 1999, 2002, 2005 və 2008-ci illərdə, o cümlədən Semipalatinsk poliqonunda dörd çöl təcrübəsi aparılıb. Bəyanatda Namibiyada oktyabr ayında keçirilməsi planlaşdırılan İnteqrasiya edilmiş Sahə Təlimi 2026 (IFE26) yerində yoxlama üsulları və avadanlıqlarını daha da inkişaf etdirmək və milli yoxlama imkanlarını gücləndirmək imkanı verəcək. Qazaxıstan və CTBTO bütün dövlətləri nüvə sınaqlarına dair mövcud moratoriumları qorumağa çağırıb və CTBT-ni hələ imzalamamış və ya ratifikasiya etməyən ölkələri gecikmədən bunu etməyə çağırıb.
Tərəflər, həmçinin müqavilənin qüvvəyə minməsi üçün ratifikasiyası tələb olunan Əlavə 2-nin qalan dövlətlərini nüvə silahının yayılmaması və tərksilah edilməsinə sadiqliklərini nümayiş etdirməyə çağırıblar. Bəyanatda qeyd olunub ki, CTBT-nin imzaya açılmasının 30-cu ildönümü onun qüvvəyə minməsinə nail olmaq və nüvə sınaqlarına daimi, hüquqi cəhətdən son qoyulması üçün səylər üçün yeni təkan olmalıdır. Mənbə: https://www.trend.az/casia/kazakhstan/4218814.html © 2026 Trend İnformasiya Agentliyi.
Xülasə — davamını mənbədə oxuyun.
