Dünyanın siyasi, iqtisadi, hətta coğrafi arxitekturası fundamental transformasiya mərhələsindədir. Dünənə qədər strateji müttəfiq sayılan dövlətlər bu gün qarşıdurma xəttinin əks tərəflərində dayanır, ənənəvi geosiyasi bloklar öz sərhədlərini itirir. Bu proses abstrakt tezis deyil, Rusiya-Ukrayna müharibəsi onun ən qanlı təzahürüdür.
İndi analitiklərin diqqəti get-gedə daha çox bir məqamın üstündə cəmlənir, Ermənistan Cənubi Qafqazın yeni Ukraynasına çevrilirmi? Tarixi kök, Rusiya-Ukrayna qarşıdurmasının knyazlıq dövrünə gedən izləri Rusiya-Ukrayna münaqişəsinin kökləri müasir tarixdən qat-qat dərinə gedir. Hər iki xalq öz milli kimliyini eyni orta əsr dövlətinə, IX-XIII əsrlərdə mövcud olmuş Kiyev Rusuna (Kiyev Rusг) bağlayır.
Bu, konfliktin ilkin ideoloji mənbəyidir. Moskva Kiyev Rus dövlətini rus dövlətçiliyinin beşiyi kimi təqdim edir, Kiyev isə eyni tarixi mirası ukrayna milli kimliyinin təməli sayır. Nəticədə iki müasir dövlət arasında "kim kimin varisidir" sualı akademik mübahisədən uzaqlaşıb, birbaşa siyasi legitimlik məsələsinə çevrilib.
Bu tarixi rəqabət əsrlər boyu müxtəlif formalarda təkrarlanıb. Litva-Polşa dövründən Rusiya İmperiyasına, Sovet İttifaqından müasir dövrə qədər Ukrayna daim "kimin təsir dairəsində olacaq" sualının mərkəzində qalıb. Bəs bu məsələ indi yenidən niyə təkrarlanır?
Görünən odur ki, hazırda münaqişənin nüvəsində sadə ərazi mübahisəsi yox, kimlik və təsir dairəsi məsələsi dayanır. Bu tip münaqişələr hərbi qələbədən uzaq kimlik konsensusu ilə həll olunur, hərbi qələbə müvəqqəti fasilə yaradır. Elə buna görə də XX əsrdə bir neçə dəfə "həll olunmuş" kimi görünən bu qarşıdurma yenidən partladı.
Bu tarixi modeli bugünkü Ermənistan kontekstinə görmək əsassız görünmür. Ermənistan da tarixən Rusiyanın "təsir dairəsi" (yaxın xarici) doktrinasının mərkəzi elementlərindən biri olub. İndi Ermənistan Kollektiv Təhlükəsizlik Müqaviləsi Təşkilatının (KTMT) üzvü, Rusiya hərbi bazasının (Gümrü) yerləşdiyi, Avrasiya İqtisadi İttifaqının tərkib hissəsi olan bir dövlətdir.
Extract — continue reading at the source.
