sözaltı wiki

yeni wiki: amerikan vətəndaş müharibəsi



12 aprel 1861-ci ildə konfedrasiya qüvvələri fort sumteri atəşə tutdu, bu hadisə müharibənin başlanğıcını işarələyirdi. şimalda birləşmiş dövlətlər (union) və cənubda ayrılmış konfedrasiya arasında qısa müddət ərzində qlobal mübarizə başladı.

davamı: https://soz6.com/entry/403041

amerikan vətəndaş müharibəsi

12 aprel 1861-ci ildə konfedrasiya qüvvələri fort sumteri atəşə tutdu, bu hadisə müharibənin başlanğıcını işarələyirdi. şimalda birləşmiş dövlətlər (union) və cənubda ayrılmış konfedrasiya arasında qısa müddət ərzində qlobal mübarizə başladı. 1860-cı ildə abraham lincolnun prezident seçilməsi və şimalda köləliyə qarşı artan abolişist hərəkatı cənubun dörd milyondan çox afroamerikaya sahib köləliyini təhlükə altında gördü.

lincolnun köləliyin genişlənməsinə qarşı durması nəticəsində cənubun yeddi ştatı birləşərək konfedrasiya dövlətlərini yaratdı, sonrakı dövrdə dörd əlavə ştat da ayrıldı və federal qalalar ələ keçirildi. şimalda və cənubda hərbi qoşunların sayı sürətlə artdı, hər iki tərəfdə müharibə həyəcanı yüksəldi. hər iki tərəfdə hərbi qeydiyyat sürətlə artdı, yüz minlərlə kişi silahlı qüvvələrə qoşuldu. 1865-ci ildə unionun qalibiyyəti ilə konfedrasiya dağıldı, bütün ölkədə köləlik rəsmi olaraq ləğv edildi və təxminən dörd milyon afroamerikan azad oldu.

müharibə 26 may 1865-ci ildə rəsmi olaraq sona çatdı.

sözaltı wiki

günün wiki-si: jikininki



əfsanalərə görə Jikininki bir vaxtlar günahkar və eqoist həyat yaşayan insanlar olub. Ölümlərindən sonra pis əməllərinin cəzası olaraq bu məxluqlara çevrilmişdirlər. bu əfsanənin bəzi versiyalarında onların onlardan gözlənilən ciddi davranış qaydalarına əməl etməyən rahiblərin ruhları olduğu da deyilir. Jikininki daha çox parlayan gözlərə sahib, skelet bədənləri olan və xəyalpərəst fiqurlar kimi təsvir olunur.

davamı: https://soz6.com/entry/375408

nairi hunanyanın parlament hücumu

27 oktyabr 1999-cu il tarixində nairi hunanyan rəhbərlik etdiyi silahlı hücumda ermənistan parlamentində baş nazir vazgen sargsyan, sədri karren demirçyan və altı başqa siyasətçi həlak edildi. bu hadisə onun uzun illik siyasi və ideoloji məyusluğunun zirvəsi idi.

hunanyan 1965-ci ildə yerevan şəhərində anadan olub, 1984-1985-ci illərdə sovet ordusunda xidmət edib, sağlamlıq problemləri səbəbindən buraxılıb. 1990-cı ildə yerevan dövlət universitetinin filologiya fakültəsini bitirib, 1988-ci ildən karabakh hərəkatına aktiv qoşulmuş, ermən inqilabi federasiyasının üzvü olmuş, lakin 1992-ci ildə davranış pozuntuları üzündən partiyadan çıxarılıb. sonrakı illərdə horizon xəbər agentliyini qurub, bu agentlik bir neçə ay fəaliyyət göstərib, sonra bağlanıb. 1994-1997-ci illərdə krımda yevparatoda erməni dili müəllimi kimi çalışıb, 1997-ci ildə vətəninə qayıdıb. bu müddət ərzində bir neçə dəfə türkəyə səfərlər etmiş, xarici təcrübəsi və siyasi kənara itirilməsi onun radikal addımına zəmin yaratdı.

hunanyan 8 dekabr 1965-ci ildə dünyaya gəlib.

chicago teatrının tarixi

1921-ci ildə şimal state küçəsində açılan chicago teatrı, balaban və katz (b&k) qrupunun əsas məkanı oldu; a. j. balaban, barney balaban və sam katz bu lüks kinoteatrı inşa etdilər. 1925-1945-ci illər arasında b&k teatrları arasında dominant rol oynayan bu məkan, şəhərin mərkəzində film nümayişinin mərkəzi kimi tanındı.

1980-ci illərdə madison square garden inc. tərəfindən 3600 oturacaqlı tamaşa zalına çevrildi; bu gün burada səhnə oyunları, komediya, musiqi konsertləri və idman tədbirləri keçirilir. 6 iyun 1979-cu ildə milli tarix registrinə daxil edildi, 28 yanvar 1983-də chicago landmağına qeyd olundu və neon işıqlı marquee-si "şəhərin qeyri-rəsmi emblemi" kimi filmlərdə və fotoşəkillərdə tez-tez görünür.

bu gün teatrın 3600 oturacaqlı auditoriyası var.

st crispin günü və tarixi

25 oktyabrda xristianların krispin və krispinian cüt qardaşlarının şərəfinə qeyd olunan gün, tarixdə bir neçə dəfə silah səsi ilə eşidilib. 286-cı ildə məhbusluqdan öldürülən bu ikili, dəmirçi, dəri işçisi, dəriyə bərkidən, at süvari və əlcək, dantel və ayaqqabı ustalarının himayədarıdır; bu peşələrdə çalışanlar üçün günümüzdə də xatirədir.
ən çox tanınan an, şekspirin henri v pyesindəki “st krispin günü nitqi”dir; 1415-ci ildə aginkourt döyüşünün eyni gündə baş verməsi ilə tarixə yazılıb. 1854-cü ildə balaklava döyüşündə də eyni tarix təkrarlanıb və şairin sözləri orada da xatırlanıb; 1944-cü ildə leyte körfəzi döyüşü də st krispin günündə baş vermişdir. ikinci vatikankonsulundan sonra bu gün röm katoliklərin ümumi liturgiya təqvimindən çıxarılsa da, röm martyrologiyasının son nəşrində hələ də qeyd olunur. həmin gün, əlcək və dəri işçiləri üçün yerli kilsələrdə xüsusi dua mərasimi keçirilir. bu ənənə, orta əsrlərdəki sənətkarlıq qürurunu xatırladır.

sözaltı wiki

yeni wiki: arsenal – manchester united rəqabəti



1997-ci ildən 2005-ci ilə qədər yeddi qırmızı kart göstərildi və bu, iki klub arasındakı mübarizənin gərginliyini göstərdi. 1990-cı illərin sonu və 2000-ci illərin əvvəllərində arsenal f.c. ilə manchester united f.c.

davamı: https://soz6.com/entry/402892

arsenal – manchester united rəqabəti

1997-ci ildən 2005-ci ilə qədər yeddi qırmızı kart göstərildi və bu, iki klub arasındakı mübarizənin gərginliyini göstərdi. 1990-cı illərin sonu və 2000-ci illərin əvvəllərində arsenal f.c. ilə manchester united f.c. premyer liqa və fa kuboku üçün mütəmadi olaraq bir-birinə meydan oxudu; bu dövrdə arsène wenger (1996-2018) və sir alex ferguson (1986-2013) arasında da şəxsi rəqabət yaranmışdı. patrick vieira və roy keane kimi kapitanların qarşıdurmaları sahədəki gərginliyi artırdı, 2003-cü ilin sentyabrında "old trafford döyüşü" adlanan matçda arsenal oyunçuları ruud van nistelrooyun vida ilə vieiranı qırmızı kartla göndərdiyinə inandıqları üçün qarışıqlıq yaratdı. bir il sonra manchester united, arsenalın qələbəsiz seriyasını mübahisəli şərtlərlə qırdı və tuneldə yeni bir qarışıqlığa səbəb oldu.
2008-ci ildə keçmiş arsenal oyunçusu lee dixon rəqabətin zəiflədiyini, sir alex ferguson isə görüşlərin artıq "isti" olmadığını bildirdi.

sözaltı wiki

yeni wiki: 1955-ci referendum



1955-ci ildə cənubi vyetnamda respublika və monarxiya arasında seçim etmək üçün referendum keçirildi. bu səsvermə başlıca olaraq baş nazir ngô đình diệmin respublika təklifini və keçmiş imperator bảo đạiın monarxiya dəstəyini qarşı-qarşıya qoyurdu; bảo đại o d…

davamı: https://soz6.com/entry/402867

1955-ci referendum

1955-ci ildə cənubi vyetnamda respublika və monarxiya arasında seçim etmək üçün referendum keçirildi. bu səsvermə başlıca olaraq baş nazir ngô đình diệmin respublika təklifini və keçmiş imperator bảo đạiın monarxiya dəstəyini qarşı-qarşıya qoyurdu; bảo đại o dövrdə dövlət başçısı titulunu daşıyırdı.

referendum, bảo đại ilə onun baş naziri arasında hakimiyyət mübarizəsinin son mərhələsi idi. 1954-cü ilin iyun ayında bảo đại, diệmə antikomünist və antikolonial mövqeyi, həm də amerikalı yardımı təmin etmə potensialı üçün vəzifə verib, cənubi vyetnamın şimal-cənub bölünməsindən sonra ölkəni qeyri-sabit vəziyyətdə buraxdı. dövlətin cənub yarısı hələ tam milli ordu nəzarətində deyildi; caodai və hòa hảo dini sektləri öz idarələrini, özəl ordularını qurdular, bình xuyên cinayət şəbəkəsi isə sài gondonun küçələrini idarə edirdi.

fransisko ispanyanın doğuşu

1939-cu ildə fransisko rejimi bütün ispaniyanı nəzarətə aldı və rəsmi adı ilə "ispan dövləti" (estado español) elan edildi. bu hakimiyyət milliyyətçi qüvvələrin qələbəsindən doğulmuş, fransisko və fét y de las jons/movimiento nacional institutları mərkəzində qurulmuş diktaturadır. tarixçilər ilk mərhələsini - "birinci fransizm" adlandırdıqları dövrü - yarı-fasist, totalitar və katolik korporativizm elementləri ilə xarakterizə edirlər; sonrakı illərdə isə rejim daha az fasist, daha çox ənənəvi avtoritar istiqamətə yönəldi. ikinci dünya müharibəsi zamanı ispaniya rəsmi olaraq neytral qaldı, lakin rejim oxis qüvvələrinə dəstək göstərirdi. fransiskonun ölümünə qədər, 1975-ci ildə, rejim rəsmi olaraq "ispan dövləti" adını daşıdı.

sözaltı wiki

yeni wiki: frank lloyd wright və orqanik memarlıq



1935-ci ildə frank lloyd wright tərəfindən inşa edilən fallingwater, amerika memarlığının ən yaxşı əsəri olaraq tanınır. 1867-ci il iyunun 8-də anadan olub 1959-cu il aprel ayının 9-unda vəfat edən wright, 70 il ərzində mindən çox qurğu yaradıb və orqanik mema…

davamı: https://soz6.com/entry/402803

frank lloyd wright və orqanik memarlıq

1935-ci ildə frank lloyd wright tərəfindən inşa edilən fallingwater, amerika memarlığının ən yaxşı əsəri olaraq tanınır. 1867-ci il iyunun 8-də anadan olub 1959-cu il aprel ayının 9-unda vəfat edən wright, 70 il ərzində mindən çox qurğu yaradıb və orqanik memarlıq adlandırdığı fəlsəfəni tətbiq edərək insan və təbiət arasında ahəng yaratmağa çalışıb. onun prairie school hərəkatına aparıcı rolu və broadacre city konsepsiyası çərçivəsində usonian ev ideyası, şəhər planlaşdırılmasına yeni baxış gətirdi.

taliesin fellowship vasitəsilə yüzlərlə şagirdi yönləndirən wright, dizayn etdiyi ofislər, kilsələr, məktəblər, göydələnlər, otellər və muzeylərdə özünəməxsus şüşə pəncərələr, döşəmələr, mebel və hətta süfrə qabları ilə daxili elementləri birləşdirdi. o, bir neçə kitab, məqalə yazdı və geniş auditoriyaya çıxışlar etdi. frank lloyd wright 1959-cu ildə vəfat etdi.

sözaltı wiki

yeni wiki: irlandiya dəniz xidməti



1946-cı ildə irlandiyanın dəniz qüvvələri haulbowline, cork qəsəbəsində rəsmi olaraq yaradıldı. əvvəlki dəniz müdafiə təşkilatlarından fərqli, bu yeni struktura üç qolun birini - dəniz xidmətini - əlavə etdi.

davamı: https://soz6.com/entry/402771

irlandiya dəniz xidməti

1946-cı ildə irlandiyanın dəniz qüvvələri haulbowline, cork qəsəbəsində rəsmi olaraq yaradıldı. əvvəlki dəniz müdafiə təşkilatlarından fərqli, bu yeni struktura üç qolun birini - dəniz xidmətini - əlavə etdi. 1970-ci illərdən etibarən onun əsas vəzifəsi irlandiyanın eksklüziv iqtisadi zonasındakı balıqçılıq qorunması olmuş, eyni zamanda dəniz patrulu, nəzarət və qaçaqçılığa qarşı mübarizə də həyata keçirilir.

xidmətin aktiv heyəti 1 094 nəfər, ehtiyatda 200 nəfər nəzərdə tutulmuş, lakin 2024-cü ilin sonuna qədər yalnız 719 aktiv və 77 ehtiyat üzvü qalırdı; 2026-cı ildə isə bu rəqəm 855 aktiv heyətə yüksəldi. irlandiyanın dəniz gəmilərinin beynəlxalq prefiksi lé (long éireannach - irlandiya gəmisi) olaraq istifadə olunur və bəzən uzunmüddətli missiyalarda bmt sülhməramlıları, humanitar və ticarət əməliyyatları dəstəklənir.

lé prefiksi ilə işarələnən hər bir gəmi irlandiyanın dəniz sərhədlərində təhlükəsizliyi təmin etmək üçün müasir radar və sonar sistemləri ilə təchiz olunur; bu texnologiyalar balıqçılıq sahəsindəki qanunsuz fəaliyyətləri aşkar etmək və dəniz ticarət yollarını qorumaq üçün əsas vasitədir.

sözaltı wiki

yeni wiki: vietnam müharibəsinin gözlənilməz nəticəsi



1975-ci ildə vietnam, laos və kamboca hamısı kommunist hakimiyyətə keçdi. bu hadisə, 1955-1975-ci illər arasında davam edən vietnam müharibəsinin sonunu işarələyirdi.

davamı: https://soz6.com/entry/402734