Mikrobioloq Barri Marşall mədə xoralarının əsasən Helicobacter pylori bakteriyası tərəfindən törədildiyini sübut etmək istədikdə, dramatik bir addım atdı—o, bu bakteriyalarla dolu bir stəkan mayeni içdi. Cəmi bir neçə gün ərzində onda peptik xora xəstəliyinin ilk simptomları görünməyə başladı. Sonrakı tədqiqatlar göstərdi ki, bu bakteriyalar mədə xərçənginə də səbəb ola bilir və Marşall həmkarı Robin Uorren ilə birlikdə bu səylərinə görə Nobel mükafatına layiq görüldü.
Əlbəttə ki, bakteriyalar xərçəngə səbəb ola bilən yeganə infeksion agentlər deyil; xərçəng tədqiqatlarının genetik əsasları bir əsrdən çox əvvəl toyuq virusu ilə başlamışdı. O vaxtdan bəri biz mənşəyi infeksiyalara dayanan daha bir neçə xərçəng növü və hətta hüceyrələrimizi nəzarətsiz böyümə rejiminə keçirmək gücünə malik parazitlər aşkar etmişik. İndi Lancet Oncology jurnalında dərc olunan yeni bir araşdırma, bu patogenlərin səbəb olduğu xərçəng nisbətlərinin dünya miqyasında necə göründüyünə dair məlumat verir.
Daha çox oxuyun: “Xərçəng skrininqi ilə bağlı problemlər”
Beynəlxalq xərçəng tədqiqatçıları qrupu tərəfindən yazılmış hesabatda Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının 2024-cü il üçün Qlobal Xərçəng Rəsədxanasının məlumatları yer alıb. Həmin ildə dünya üzrə xərçəng hallarının 12 faizi, o cümlədən 2,3 milyon yeni hal infeksion agentlərlə əlaqələndirilib. H. pylori ən çox yeni xəstəlik halına səbəb olan amil olub, ondan sonra insan papilloma virusu (digərləri ilə yanaşı, uşaqlıq boynu xərçənginə səbəb olur), hepatit B (qaraciyər xərçəngi) və Epstein-Barr virusu (bir neçə limfomaya səbəb ola bilər) gəlir.
Tədqiqatçıların bu xərçəng növlərini araşdırması ilk dəfə deyil. 1990-cı ildən bəri patogenlərin səbəb olduğu xərçəngin dünya üzrə nisbətləri ilə bağlı beş əvvəlki tədqiqat aparılıb, sonuncusu isə 2018-ci ildə olub. 2002-ci ildəki 18 faizlik yüksək göstəricidən bəri nisbətlərin bir qədər azaldığı görünsə də, tədqiqatçılar bu müddət ərzində məlumat mənbələrinin dəyişdiyini xatırladırlar.
Bu infeksion agentlər xərçəngə necə səbəb olur?
Xülasə — davamını mənbədə oxuyun.
