2026-cı ilin yay ayları boyu qarşıdan gələnlərin çoxsaylı əlamətləri görünürdü. Deyəsən, hər həftə süni intellekt modelləri onilliklər boyu həll olunmamış riyazi fərziyyələrin sübutlarını təqdim edirdi. Buna görə də sentyabrın 8-də baş verənlər tamamilə gözlənilməz olmamalı idi. Lakin bir çoxları üçün bu, qəfil, demək olar ki, zorakı bir hadisə kimi hiss olundu. OpenAI öz modellərinin riyaziyyatın ən məşhur problemlərindən birini həll etdiyini elan etdi və dərhal müəlliflik və standartlarla bağlı mübahisələrə səbəb oldu. Riyaziyyat artıq heç vaxt əvvəlki kimi olmayacaqdı.
Ostin, Texas Universitetindən Skott Aaronson bloqunda yazırdı: "Ömrümdən nə qədər vaxt qalıbsa, bir daha heç vaxt teorem sübut edəcəyimi gözləmirəm, çünki əslində onu sübut etməyə ehtiyacım yoxdur. İnsan riyaziyyatçıları Yer kürəsində əsas teorem sübut edən varlıqlar kimi taxtdan əbədi olaraq devrildilər". Digər onlayn mesajlar nikbinlik ifadə etsə də, bir çoxları kədər, çaşqınlıq və qorxunun qarışığını büruzə verirdi.
Elandan iki gün sonra mən Kaliforniya Universiteti, Berkli-də, təxminən 150 tələbə, doktorant və professorla əhatə olunmuş bir sinif otağında idim. Akademiyanı "Axiom Math" adlı süni intellekt startapı üçün tərk edən riyaziyyatçı Ken Ono çıxış etməli idi. Ono onlara dedi: "Siz bəlkə də artıq mövcud olmayan və ya gözlədiyinizdən çox fərqli olacaq bir peşəyə yiyələnirsiniz. Hazırlıqlı olmalısınız".
Tamaşaçılar buna qəzəb və məyusluqla cavab verdilər. Pıçıltılar eşidilir, baxışlar dəyişdirilirdi; Ono yeni suallar dalğası olmadan bir slaydı belə bitirə bilmirdi. Tələbələrdən biri dedi: "Nəticənin nə olması lazım olduğundan tam əmin deyiləm". Digəri isə Ono və onun startapının "süni intellekt şirkətlərinin riyaziyyata qarşı rəftarının utancverici olması" fonunda necə məsuliyyət daşıyacağını soruşdu.
Ono riyaziyyatçıların tələbələrin təsəvvür etdiyi bu qaranlıq gələcəkdən qaçmaq üçün "əllərindən gələni" edəcəklərini dedikdə, üçüncüsü əlləri əsərək cavab verdi: "Siz nə edirsiniz? Sizin 'əlinizdən gələn' nədir?" Suallar üçün ayrılan vaxt da daxil olmaqla, çıxışa 50 dəqiqə vaxt verilmişdi; uzadılmış sual-cavab sessiyası ilə birlikdə bu, iki saatdan çox davam etdi. Bir çox tələbə çıxışdan sonra da qaldı ki, hisslərini bölüşsün və bir-birinə təsəlli versin.
Mənim üçün bu emosional reaksiyaların səbəbləri aydın idi. Gənc riyaziyyatçılar sahələrinin dəyişməli olduğunu, əks halda yox olmaq təhlükəsi ilə üzləşəcəklərini dərk edirdilər. Məni təəccübləndirən o oldu ki, Nyu-Yorka qayıdıb bunu dostlarım və ya ailəmlə söhbətlərdə dilə gətirəndə, onlar problemin nədə olduğunu anlamadılar. Onlar təsəvvür edirdilər ki, hər cür heyrətamiz kəşflər artıq qapıdadır. Məqsəd bu deyildimi?
Xülasə — davamını mənbədə oxuyun.
