Amerika İnqilabı dövründə Pensilvaniya ştatının Lankaster şəhəri cəmi bir gün Birləşmiş Ştatların paytaxtı olub

İkinci Kontinental Konqres artıq həmin gün üçün iclasını bitirmişdi ki, prezidenti Con Henkokun adına bir məktub gəldi. 18 sentyabr 1777-ci il tarixli məktubda polkovnik-leytenant Aleksandr Hamilton dəhşətli bir xəbərdarlıq edirdi: “Əgər Konqres hələ də Filadelfiyanı tərk etməyibsə, bunu dərhal və mütləq etməlidirlər, çünki düşmənin bu gecə şəhərə bir dəstə göndərmək imkanı var.” O, bu dərsi çətin yolla öyrənmişdi; yaxınlıqdakı çayı keçməyə çalışarkən atını və adamlarından birini Britaniya atəşi nəticəsində itirmişdi.

Hamiltonun mesajı, əvvəlki ilin böyük hissəsində yeni yaranan Birləşmiş Ştatların paytaxtı kimi xidmət etmiş Filadelfiyadan erkən səhər saatlarında kütləvi köçə səbəb oldu. (Britaniyalıların təhdidi altında ölkə rəhbərləri 1776-cı ilin dekabrı ilə 1777-ci ilin fevralı arasında Baltimordan fəaliyyət göstərmişdilər.) Növbəti həftə ərzində iki düzindən çox nümayəndə vacib hökumət sənədlərinin böyük bir hissəsini özləri ilə götürərək qərbə, Pensilvaniya ştatının Lankaster şəhərinə doğru yola düşdülər. Massaçusets nümayəndəsi Con Adamsın həyat yoldaşı Abiqeylə yazdığı məktubda qeyd etdiyi kimi, “ən birbaşa yol 88 mildən çox olmadığı” halda, onlar aşkar edilməmək üçün təxminən 180 mil məsafə qət edərək dolanbac bir marşrutla hərəkət etdilər.

Konqres sentyabrın 27-də Lankasterin məhkəmə binasında toplaşdı və Böyük Britaniya ilə davam edən müharibəyə aid gündəlik məsələləri müzakirə etmək üçün cəmi bir neçə saat iclas keçirdi. İclasın sonuna yaxın nümayəndələr yenidən qərbə, bu dəfə Susquehanna çayının o tayındakı York şəhərinə köçmək qərarına gəldilər. Qeyri-kommersiya muzeyi və tədqiqat mərkəzi olan "LancasterHistory"-nin interpretasiya və sərgilər üzrə direktoru Stefani Taunrou deyir ki, nümayəndələr “onların bura gəlməsinin o qədər də çətin olmadığını, buna görə də britaniyalıların bura gəlməsinin də çətin olmayacağını” başa düşdülər. Lankasterin ölkə paytaxtı kimi qısa müddətli fəaliyyəti başladığı qədər də sürətlə sona çatdı.

Bu gün Lankaster, nə qədər qısa müddətli olsa da, ABŞ-ın paytaxtı kimi xidmət etmiş doqquz Amerika şəhərindən biridir. “Capital Day: Lancaster and the Revolution” kitabının müəllifi və “Uncharted Lancaster” bloqunun yaradıcısı Adam Zurn deyir: “Bu, Lankasteri çox eksklüziv bir klubun üzvü edir. Biz üçüncü paytaxt idik və Konqres yaxın təhlükə altında olanda ona sığınacaq verən biz idik.”

Lankasterin ölkə paytaxtı kimi bir günlük fəaliyyəti 1777-ci ildə yerli sakinlər tərəfindən demək olar ki, nəzərə alınmadı. Taunrou deyir: “Müharibə dövrünün böyük mənzərəsində bu, çox əhəmiyyətsiz idi.” Lakin təxminən 250 il sonra şəhər bu titulu qürurla daşıyır və hətta bu hadisəni qeyd etmək üçün hər il “Paytaxt Günü” şənliyi keçirir.

1775-ci ildə Amerika İnqilabı başlayanda Lankaster koloniyaların ən böyük daxili şəhəri idi. Tarixçi Tomas C. Makquayr “The Philadelphia Campaign” kitabında yazır ki, şəhər “zəngin əkin sahələri və onlarla dəyirman, dəmir zavodu və tüfəng emalatxanası ilə əhatə olunmuşdu.” Təxminən 3000 nəfərin yaşadığı şəhər, Pensilvaniyanın digər tərəfindəki Fort Pittdə yerləşən Nyu-York ştatı, Virciniya və qərb sərhədləri arasında hərəkət edən qoşunlar və təchizat üçün böyük bir anbar və mühüm toplanma məntəqəsi idi.