Bizim qədim atalarımızın itirilmiş yaşayış məkanı 700 000 il qədim fil dişi ilə aşkar edildi

Levant təxminən bir milyon il əvvəl çox hərəkətli bir dəhliz idi. Müasir insanların və neandertalların qarışdığı bir yerə çevrilməzdən çox əvvəl, Afrikanı Avrasiya ilə birləşdirən dar quru körpüsü bölgədə məskunlaşan digər qədim homininlər (çox güman ki, Homo erectus və Homo heidelbergensis) üçün populyar bir keçid yolu olduğunu sübut etdi. Təəssüf ki, orada paleoiqlim haqqında hələ də bilmədiyimiz çox şey var, lakin bu yaxınlarda bir fil dişinin sayəsində bəzi ipucları əldə etdik.

Təxminən 700.000 il əvvələ aid olan diş, İsrailin Hula vadisinin cənubundakı Daughters of Jacob Bridge bölgəsində, eyni dövrə aid diş parçaları və bazalt əl baltaları ilə birlikdə aşkar edilmişdir. Hayfa Universitetinin arxeoloqlarının rəhbərlik etdiyi bir tədqiqat qrupu, KT skanları, 3D konstruksiya və izotop analizlərindən istifadə edərək diş üzərində yüksək texnologiyalı tədqiqat apardı və bu yaxınlarda nəticələrini Quaternary Science Reviews jurnalında dərc etdi.

Daha çox oxuyun: “Fil xortumundakı bığların funksiyası nədir”

Analizlərinə görə, diş nəsli kəsilmiş düz dişli pəncəli Palaeoloxodon antiquus-a — indiyə qədər yaşamış ən böyük məməlilərdən birinə (və müasir fillərdən qat-qat böyük olan) məxsusdur. Bu, özlüyündə təsir edici olsa da, həm də bu sirli homininlərin öz əl baltalarını geridə qoyduqları zaman tarixdən əvvəlki Levantın necə olduğuna dair bir növ bioarxivi ehtiva edir.

Dişin tərkibindəki karbon izotopları onun sahibinin suyun bol olduğu bir mühitdə yaşadığını göstərir. Mikroaşınma nümunələri filin meşəlik və çay mühitlərində geniş yayılmış bitki örtüyü ilə qidalandığını göstərir. Dişin ətrafında tapılan tozcuq dənələri su bitkilərindən, qamışlardan və söyüdlərdən qaynaqlanır. Birlikdə götürüldükdə, analizlər meşəliklər və bataqlıqların yamyaşıl mənzərəsini yaradır — həm qədim homininlər, həm də fillər üçün idillik bir yer.

Kiryat Şmonadakı Tel-Hai Universitetinin tədqiqat müəllifi Gonen Şaron bir açıqlamasında izah edib: “Suyun, bitki örtüyünün və heyvan ehtiyatlarının mövcudluğu insanların və vəhşi təbiətin harada sağ qala biləcəyini müəyyən edirdi. Hula vadisinin bataqlıqları, çayları və meşələri dünyanın ən erkən miqrasiya dəhlizlərindən biri boyunca həyatı dəstəkləməyə kömək etdi və təxminən 700.000 il əvvəl həm heyvanları, həm də insan populyasiyalarını dəstəkləyən ekoloji şəraiti anlamaq üçün nadir bir fürsət təqdim etdi.”