Bu Tək Növ Bürünc Üzük İskəndəriyyə Mayakı, Qədim Dünyanın İtki Möcüzəsi Haqqında Cəlbedici Bir Glimp Təklif Edir

Qədim dövrlərdə Aralıq dənizi vasitəsilə Misirə səyahət edən səyyahlar tez-tez təhlükəli şəraitlə üzləşirdilər.

Yunan tarixçisi Diodor Sitsiliyalı eramızdan əvvəl birinci əsrdə yazdığı kimi, krallığın şimal sahillərinin böyük bir hissəsi boyunca uzanan qumluq “bu suların təcrübəsi olmayan heç kəs üçün nəzərə çarpmırdı”. Diodor əlavə edirdi ki, “cəhalətləri üzündən sevinc içində sahilə tərəf dönən” dənizçilər “gəmiləri qəflətən dayaza düşdükdə gözlənilməz gəmi qəzasına uğrayırlar və bəzən ölkənin çox alçaqda yerləşdiyinə görə torpağı vaxtında görə bilməyən dənizçilər fərqinə varmadan sahilə atılırlar”. Tarixçinin qənaətinə görə, sahilin bu hissəsində tapıla bilən yeganə “təhlükəsiz liman” İsgəndəriyyə Mayakının yerləşdiyi Faros adası idi.

Təxminən 330-430 fut (təxminən 100-130 metr) hündürlüyündə olan mayak, yerləşdiyi ərazinin adı ilə Faros kimi də tanınırdı. Eramızdan əvvəl üçüncü əsrdə tikildiyi dövrdə o, Giza ehramlarından sonra dünyanın ən hündür insan istehsalı olan tikililərindən biri idi. Mayak min ildən çox müddət ərzində, yəni eramızın 14-cü əsrində bir sıra zəlzələlərdən sonra dənizə uçana qədər mənzərəyə hakim olmuşdur.

Təxminən 700 il sonra mayakdan çox az iz qalıb. Lakin Mark Antoni və Kleopatra kimi şəxsiyyətləri qəbul etmiş qədim sarayın yerləşdiyi qonşu Antirodos adasında aparılan qazıntılar bu itirilmiş möcüzə ilə bağlı nadir bir artefaktı – üzərində Faros təsvir olunmuş bürünc möhürlü üzüyü üzə çıxarıb.

Avropa Sualtı Arxeologiya İnstitutu (IEASM) bəyanatında qeyd edir ki, bu üzük “mövcud olduğu bilinən öz növünün ilk nümunəsidir”. Onun dizaynı eramızın ikinci əsrinə aid Misir sikkələri üzərindəki mayak təsvirlərinə bənzəyir. İsgəndəriyyə Araşdırmaları Mərkəzindən arxeoloq İzabel Herinin yazdığı kimi, qədim valyuta Farosun görünüşü haqqında “ən vacib sənədli sübutu” təqdim edir və onun kvadrat əsas, səkkizbucaqlı orta hissə və dairəvi zirvə daxil olmaqla üç pillədən ibarət olduğunu göstərir. (Qədim yazıçılar mayakın təsvirlərini saxlamışdılar, lakin bu məlumatlar çox vaxt ziddiyyətlidir və bu da sonrakı sənətkarlar tərəfindən müxtəlif vizual şərhlərə səbəb olmuşdur.)

Bilməlisiniz: Qədim dünyanın möcüzələri