sözaltı xəbər Azərbaycan
Azərbaycan
EN AZ
Buludun altında kimin həyəti var?

Buludun altında kimin həyəti var?

modern.az 06.09.2026 08:57 6 baxış
Dünya "bulud"a köçür. Şəkillərimiz buluddadır, məktublarımız buluddadır, kitablarımız, filmlərimiz, bank hesablarımız buluddadır. İndi hətta onların intellekt də bu cür yaşayır. Bir sual yazıram, bir neçə saniyə sonra ca

Şəkillərimiz buluddadır, məktublarımız buluddadır, kitablarımız, filmlərimiz, bank hesablarımız buluddadır. İndi hətta onların intellekt də bu cür yaşayır. Bir sual yazıram, bir neçə saniyə sonra cavab gəlir. Hər şey o qədər çəkisiz və görünməz baş verir ki, bəzən onun arxasında milyonlarla ton beton, elektrik xətlərinin, transformatorların, soyutma qurğularının və tonlarla suyun günə qədər dayandığını unuduram.

Amma torpağı altında buludun var. Və Amerika torpaq üstündə mübahisə edir... Donald Tramp amerikalıları yenidən qəzəbləndirib. Bu dəfə danışıqlar NATO-dan da gedir. Bir çox vaxt bir çox nəhəng binalardan bir çox məlumat mərkəzlərindən gedir.

Bu məntiqi sadədir: süni intellekt XXI əsrin ən böyük geosiyasi yarışlardan biridir, məlumat mərkəzləri isə bu yarışın zavodlarıdır sərmayə, vergi və iş yeri gətirəcək, əraziləri zəng edəcəklər.

Tramp məlumat mərkəzlərini "qızıl yumurtlayan qaz" adlandırır. Amma başqa bir cümləsi bəlkə də mübahisəni daha yaxşı izah edir: "Bu, o demək deyil ki, onu lap həyətiniz dibində istəyirsiniz". Məsələ də elə bağadır. Amerikalılar öz intellektlərindən imtina etmirlər, sadəcə soruşurlar: elektrik hesabını kim ödəyəcək, qulluqçuları soyutmaq üçün necə gələcək və niyə bütün bunlar mənim evimin yanında olmalıdır? Süni intellektin iştahı böyükdür.

"Lawrence Berkeley Milli Laboratoriyası"nın hesablamalarına görə, 2030-cu ildə ABŞ-da elektrik enerjisinin 9,5%, 15,3% -i "yəyəcək" məlumat mərkəzləri işləyəcək. Daha böyük modellər daha çox çip, daha çox server, daha çox elektrik tələb edir. Vaşinqton sürəti artırmaq istəyir, amma məs., Virciniya və ya Texasda bir iş sahibi hesabına baxıb soruşur: milyardlarla dollar qazanan enerji yükü şirkətin niyə mən ödəməliyəm? Bu narahatlıqların heç bir problem olmadığını göstərir Tramp administrasiyasının özü də göstərir: Ağ Ev texnologiya nəhənglərinin əlavə enerji gücünün xərcləri, hətta öz elektrik stansiyalarının öz qurmasını istəyir. Bu məsələ hələ də var. Məlumat mərkəzlərinin işlədiyi enerji sonda istiliyə çevrilir və çıxarılmalıdır. Berkeley laboratoriyalarına görə, ABŞ məlumat mərkəzləri 2028-ci ildə 140-280 milyon kubmetrəyə qədər istifadə olunacaq.

Quraqlıqla üzləşən ərazilərdə "süni intellekt inqilabı" Silikon Vadisindəki qədər romantik görünməyə bilər. Trampın arqumentini tamamilə rədd etmək də düzgün olmaz. Virginiyanın Loudoun County bölgəsi bunun ən maraqlı nümunələridir. Dünyanın ən böyük məlumat mərkəzi məkanına çevrilmiş bu rayonda 2026-cı ilin yazına 233 məlumat mərkəzi binası mövcud idi və ya tikinti mərhələsindəydi. Verilənlər mərkəzlərinin vergiləri rayon büdcəsinə ildə 1,2 milyard dollar gəlir gətirir. Bu pulla məktəb, yol, polis, yanğınsöndürmə, kitabxana və parklar maliyyələşir. Deməli, "qızıl yumurtlayan qaz" bənzətməsinin arxasında real iqtisadi məntiq var.

Xülasə — davamını mənbədə oxuyun.

Tam xəbəri oxu