Bunlar qazıntı halində olan dinozavr nəcisində tapılan ilk lələklərdir

Dinozavr nəcisi içərisində tapılan ilk nümunələr olan və mükəmməl şəkildə qorunub saxlanılmış lələklər, bəzi qədim quşların necə yaşadığına və ehtimal ki, necə məhv olduğuna dair bir pəncərə açır.

Tədqiqatçıların sentyabrın 10-da "Current Biology" jurnalında bildirdiyinə görə, sıx tüklər bəzi lələklərin, bəlkə də müasir qutanlar kimi suyu kənarlaşdıra bildiyini göstərir. Onların mərkəzi oxları hava boşluqları ilə doludur; bu, müasir quşlarda lələkləri yüngül, lakin uçuş üçün kifayət qədər sərt saxlayan bir xüsusiyyətdir. Çikaqodakı Fild Təbiət Tarixi Muzeyinin onurğalılar üzrə paleontoloqu Jingmai O'Connor deyir: "Bu, Dinozavrlar dövründə ilk dəfə rastlaşdığımız bir haldır".

Bu tapıntı, həmçinin təxminən 66 milyon il əvvəl dinozavrların hakimiyyətinə son qoyan kütləvi məhv olma zamanı quşlar arasında niyə qaliblərin və məğlubların olduğunu izah edə biləcək bir ipucu təqdim edir. Müasir quşların əcdadları asteroidin səbəb olduğu hadisədən sağ çıxdıqları halda, bu lələklərin aid olduğu qrup da daxil olmaqla, bir çox digər quş növləri məhv oldu.

O'Connor-un həmkarlarından biri 2016-cı ildə Montanadakı Hell Creek Formasiyasında fosilləşmiş nəcis, yəni koprolit aşkar edib. O'Connor bildirir ki, koprolitin səthindəki "şanslı bir qırıq" olmasaydı və bir lələyi tamamilə üzə çıxarmasaydı, komandası içəridə lələklərin olduğunu heç vaxt bilməyə bilərdi.

Alimlər koprolitin daxili tərkibini 3D xəritələşdirmək üçün mikro-KT skanlarından istifadə ediblər. Ayaq sümükləri və balıq pulcuqları quşun su quşu olduğunu — hesperonithiformlar adlanan qrupun üzvü olduğunu — və ölümündən qısa müddət əvvəl qidalandığını göstərir. Lələklərin bəziləri müasir quşlarınkına bənzəsə də, digərləri daha ibtidai və sapşəkilli idi ki, bu da quşun bədən istiliyini qorumasını çətinləşdirə bilərdi.

O'Connor deyir ki, zəif izolyasiya hesperonithiformların və onların yaxın qohumlarının asteroid zərbəsindən sonra baş verən dərin soyuqdan niyə sağ çıxmadıqlarını izah edə bilər. Lakin tədqiqatçılar bu fərziyyəni yoxlamaq üçün həmin dövrə aid müxtəlif quş növlərindən daha çox lələyə ehtiyac duyurlar. Fosilləşmiş lələklər isə olduqca nadirdir.