Elm
EN AZ
Chanda Prescod-Weinstein-in “The Edge of Space-Time” əsərindən bir parça oxuyun

Chanda Prescod-Weinstein-in “The Edge of Space-Time” əsərindən bir parça oxuyun

newscientist.com 28.08.2026 10:00 17 baxış
New Scientist Kitab Klubunun sentyabr ayı üçün oxuduğu açılış fəslində Chanda Prescod-Weinstein-in kainata dəniz sahillərindən baxdığımız zaman nə qazandığımızı araşdırdığı görülür

geri qayıdıb unutduqlarını əldə etmək düzgün deyil. Bizi geriyə dönüb məkan-zamanın tarixini öyrənməyə çağırırıq. Mən kiməm ki, ata-baba ilə mübahisə edim? Bu cəmiyyətdə elm tez-tez yanlış səbəblərlə edilir, özümü onlara izah edirəm.

Və onlar mənə xatırladırlar ki, mənim işim kainatın və onun içindəki hər şeyin mənşəyi və təkamülünü öyrənmək olduğu üçün bilirəm ki, kosmos-zamanında kainatın işığa qarşı şəffaflaşdığı bir yer var: işığın sərbəst uça bildiyi ilk yer. Əcdadlar təkid edirlər: Bu, mənim öyrəndiyim bir hekayədir ki, başqalarına danışım. Kosmologiya ilə məşğul olmaq - məkanın, zamanın və maddənin başlanğıcını və təkamülünü öyrənmək - hekayələrin və tarixin qoruyucusu olmaqdır.

Kosmologiya ilə məşğul olmaq geriyə qayıdıb başlanğıcı əldə etmək, gələcəyin xəritəsini çəkməkdir. Beləliklə: Təxminən başlanğıcda kainat dedi ki, işıq olsun. İşıq zərrəcikləri - fotonlar - kainatın ən sürətlisi olan işıq sürəti ilə hərəkət edənlər çox uzağa gedə bilmədilər.

Onlar plazma güveçində ilişib qalmışdılar, burada daim hissəciklərə, xüsusən də elektronlara toqquşdular, enerjilərini uddular və yeni fotonlar və digər hissəciklər şəklində tüpürdülər. Bəşəriyyət yalnız səksən iki ildir ki, bu kosmik işıqdan xəbərdardır. O, demək olar ki, hər şeyin əvvəlindən oradadır və təxminən 14 milyard ildir səyahət edir.

Kainat atomların əmələ gəlməsi üçün kifayət qədər sərin olanda orada idi. O, sadəcə qaz buludu olanda günəşlə birlikdə idi və günəşin hidrogeni birləşmə ilə alovlanaraq günəşi ulduza çevirəndə də orada idi. Qaz buludunun qalıqları Yer planetinə qatılaşanda orada idi.

Karbon əsaslı həyat formaları meymunlara çevriləndə də orada idi. Bu işıq kosmik bir kənardır: Biz onun keçmişinə baxa bilmərik, çünki ondan əvvəl heç bir zamanda fotonlar tələyə düşmüşdülər və çıxa bilmirdilər. Və bu kənar bir xatırlatmadır ki, fizika kainat haqqında dərin fikir əldə etmək üçün bir yoldur, biz bunu çoxdan istifadə etdiyimizi bilmənin müxtəlif üst-üstə düşən formalarına əlavə edə bilərik.

Xülasə — davamını mənbədə oxuyun.

Tam xəbəri oxu