HONG KONG – Tanınmış iqtisad professorunun konsert işini “rifah” forması kimi təsvir etdikdən sonra, “çevik məşğulluq” termini Çində geniş yayılıb, ictimaiyyətin qəzəbinə səbəb olub və iş etibarsızlığı ilə bağlı dərin narahatlıqları vurğulayır. İqtisadiyyat professoru və Pekin Universitetinin Milli İnkişaf Məktəbinin dekan müavini Zhang Dandan keçən həftə məşhur maliyyə şousunda konsert işçilərinin sosial müdafiəsi ilə bağlı müzakirələr zamanı deyib. O, əmək iqtisadiyyatı nöqteyi-nəzərindən "çevikliyin özü bir rifah formasıdır" dedi. Zhang dedi ki, müntəzəm işçilər pensiya və digər müavinətlər üçün cədvəl çevikliyi ilə məşğul olsalar da, çevik işçilər daha zəif sosial müdafiə hesabına vaxtlarına daha çox nəzarət edirlər.
Şərhlər həftə sonu şiddətli reaksiyaya səbəb oldu, sosial media istifadəçiləri Zhang-ı konsert iqtisadiyyatının sərt reallıqlarına biganə qalmaqda ittiham etdilər. Zhang şərh sorğusuna cavab vermədi. Mübahisə, soyuyan iqtisadiyyatın təhlükəsiz, tam ştatlı iş tapmağı çətinləşdirdiyi Çində bir çoxları üçün əsəbiləşdi.
Çin Yeni Məşğulluq Formaları Araşdırma Mərkəzi, beyin mərkəzi, çevik işçilərin sayının - daimi tam ştatlı müqavilələri olmayanların - 2025-ci ildəki 280 milyondan bu il 320 milyona yüksələcəyini təxmin edir. Bu, Çinin şəhər işçi qüvvəsinin təxminən 44%-ni təşkil edir və ABŞ-ın bütün əhalisinə təxminən bərabərdir. Bəzi sənaye ekspertləri xəbərdarlıq ediblər ki, işəgötürənlərin sosial sığorta ödənişləri etmək məcburiyyətində olmadığı Çində böyük iş yerlərinin artması, Çinin onsuz da gərgin olan rifah və pensiya sistemləri üçün uzunmüddətli riskləri artırır.
Tanınmış millətçi şərhçi, dövlət tərəfindən dəstəklənən “Global Times” qəzetinin keçmiş redaktoru Hu Xijin Zhang-ın sözlərini “şokedici” və “qəbuledilməz” adlandırıb. "O, bu şəkildə danışdığı üçün reputasiyasının əvəzini ödədi və məsuliyyət onun üzərinə düşür" deyən Hu Weibo hesabında yazdı və əlavə etdi ki, "ictimai rəyə cavab verməli, lazım olduqda izahat verməli və lazım olduqda üzr istəməlidir." Əks reaksiyaya baxmayaraq, bəzi sosial media istifadəçiləri Zhang-ın akademik karyerasının əsasən konsert işçilərinin mübarizələrini sənədləşdirməyə və onların sosial təminatlarını müdafiə etməyə yönəldiyini qeyd etdilər. Zhang keçən il qeyd etdi ki, tələb olunan işçilər Çinin istehsal sektorunda işçi qüvvəsinin təxminən 31%-ni təşkil edir. Onun sözlərinə görə, pik mövsümlərdə 10,000-dən çox işçisi olan böyük istehsalçılar üçün bu nisbət 80%-ə qədər yüksələ bilər.
Buna baxmayaraq, Zhang-ın "çeviklik" i bir fayda kimi təqdim etməsi həssas görünmürdü. Başqa bir istifadəçi çatdırılma sürücülərinin və kuryerlərin üzləşdiyi amansız təzyiqə diqqət çəkdi: “Hər gün onlar platformanın alqoritmi ilə nəyin bahasına olursa olsun, istirahət etmədən yarışırlar... [çevik iş] seçimlərin ən qaçınılmazıdır, üstünlük deyil.”
Xülasə — davamını mənbədə oxuyun.
