İmmunitet sisteminiz iki böyük mərhələdə qocalır

Yaşlandıqca bədənimizin çox dəyişdiyi göz qabağındadır və mədəni olaraq biz adətən görə bildiyimiz dəyişikliklərə — qırışlar, çəki artımı, əzələ kütləsinin itirilməsi və s. — diqqət yetirməyə meylliyik. Lakin ən dramatik dəyişikliklər səthin altında baş verə bilər. Məsələn, immun sistemi yaşlandıqca xeyli dərəcədə yenidən qurulur. Bəs bu sistemin səthinin altında nə baş verir?

Bunu öyrənmək üçün Duke Universitetinin immunoloqlarının rəhbərlik etdiyi bir qrup tədqiqatçı hüceyrə səviyyəsinə qədər endi. Onlar Sinqapurda 19-97 yaş arası təxminən 2000 sağlam insanın 3,8 milyon immun hüceyrəsinin genetik fəaliyyətini araşdırdılar və bu yaxınlarda öz tapıntılarını Nature Communications jurnalında dərc etdilər.

Daha çox oxuyun: “İmmun sistemi hüceyrələrinin xərçəng hüceyrələrini necə udduğuna baxın”

Komanda aşkar etdi ki, bu hüceyrələr tədricən qocalmaq əvəzinə, 40 və 60 yaşlarımızda iki qocalma sıçrayışı yaşayır. Xüsusilə T-hüceyrələri bu dövrlərdə transkripsiya və translyasiyalarında nəzərəçarpacaq dəyişikliklər göstərdi. Köməkçi T-hüceyrələri (adaptiv immun cavabı koordinasiya edənlər) 40 yaş civarında dəyişmiş gen ifadəsi profilləri göstərdiyi halda, killer T-hüceyrələri (yoluxmuş hüceyrələri hədəf alan və məhv edənlər) 60 yaş civarında dəyişmiş gen ifadəsi göstərdi.

Cinslər arasında bəzi mühüm fərqlər də var idi. Qadınlarda killer T-hüceyrələri immun aktivləşməsi və yoluxmuş hüceyrələrin məhv edilməsi ilə əlaqəli gen fəaliyyətində davamlı artım göstərdi. Kişilər isə həyatın sonrakı dövrlərində sabitləşən erkən bir artım nümayiş etdirdilər. Komandanın fikrincə, bu, yaşlı qadınların yaşlı kişilərlə müqayisədə patogenləri təmizləməkdə və vaksinlərə cavab verməkdə niyə daha yaxşı olduğunu izah etməyə kömək edə bilər. Təəssüf ki, qadınlarda bu nisbətən yüksək immun aktivləşməsi iltihaba da səbəb ola bilər.

Təəccüblü haldır ki, hər iki cinsdə immun hüceyrələri yaşla birlikdə bir qədər yavaşlayır, zülal istehsalına cavabdeh olan hüceyrə mexanizmlərini zəiflədir. Tədqiqatçılar aşkar ediblər ki, immun hüceyrələrində ribosom və translyasiya başlanğıc faktorlarının istehsalı, eləcə də RNT emalı yaşla birlikdə azalır. Onlar yazırlar: “Bu azalmanın bioloji nəticələri çox güman ki, dərindir. Azalmış zülal sintezi qabiliyyəti hüceyrə stress reaksiyalarını pozur, proliferativ potensialı məhdudlaşdırır və yanlış qatlanmış zülalların toplanmasını təşviq edə bilər.”