İran prezidenti Məsud Pezeşkian çərşənbə axşamı iki ölkə arasında bir ayda ilk atəş mübadiləsindən sonra barışdırıcı açıqlamalar verərək, ölkəsinin iyun ayında ABŞ ilə əldə edilmiş atəşkəs razılaşmasına qayıtmağa hazır olduğunu bildirib. Qırğızıstanda keçirilən Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatının (ŞƏT) sammitində çıxış edən Pezeşkian deyib ki, “ABŞ anlaşma memorandumundaki öhdəliklərinə qayıtsa, İran İslam Respublikası dərhal cavab verəcək”. İyun çərçivə razılaşması dərhal atəşkəsə çağırıb və daha geniş sülh razılaşmasına nail olmaq üçün danışıqlar üçün 60 günlük müddətə başlayıb.
Tehran bu müddət ərzində Hörmüz boğazını minalardan təmizləməyə və gəmilərin keçməsinə icazə verməyə, Vaşinqton isə dəniz blokadasına son qoymağa, sanksiyaları ləğv etməyə, İran neftinin ixracına güzəştlər verməyə və İran üçün yenidənqurma paketi üzərində işlərə başlamaq və digər məsələlərlə razılaşdı. Razılaşma tez bir zamanda dağıldı və döyüşdə sakitlik olsa da, həftə sonu iki tərəf arasında atışma oldu. Pezeşkian uzun müddətdir ki, müharibənin danışıqlar yolu ilə dayandırılmasının tərəfdarı olsa da, İranın ən güclü qüvvəsi Hörmüz üzərində İranın nəzarəti və müharibə üçün maliyyə təzminatı da daxil olmaqla, ABŞ-dan daha böyük güzəştlər tələb edən elit paramilitar İİKK olaraq qalır.
Bu şərtlər Vaşinqton üçün çox güman ki, qəbuledilməz olacaq. Bazar ertəsi İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi də deyib ki, ABŞ öz öhdəliklərinə və çərçivə sazişinə əməl etməlidir. "O zaman biz bu vəziyyətdən çıxa bilərik", - deyə Əraqçi Bişkekdə keçirilən sammitin kənarında İranın dövlət televiziyasına bildirib.
Əraqçi Pezeşkiyanın başçılıq etdiyi İran nümayəndə heyətinin tərkibində Qırğızıstandadır. Pezeşkian sammitdəki çıxışının başqa bir hissəsində Tehranın müharibə istəmədiyini deyib və iddia edib ki, İslam Respublikası beynəlxalq öhdəlik və müqavilələri yerinə yetirməkdə təsirli bir təcrübəyə malikdir. Pezeşkianın açıqlamaları bazar ertəsi səhər saatlarından ABŞ-ın Larak adasında iki İran atıcısını hədəfə aldığı vaxtdan İran və ABŞ arasında atışmaların yenidən şiddətləndiyi bir vaxta təsadüf edir.
ABŞ-ın Hörmüz yaxınlığındakı adaya hücumundan bir neçə saat sonra İran prezidenti bəyan edib ki, İran müharibəyə can atmır, lakin istənilən təcavüz qarşısında “heç vaxt sakit oturmayacaq” və “təcavüzkarlara qəti cavab verəcək”.
Xülasə — davamını mənbədə oxuyun.
