İran və Mərkəzi Asiya ölkələri ticarət, nəqliyyat, enerji və yeni investisiya imkanlarına xüsusi diqqət yetirməklə, son həftələrdə iqtisadi dialoqlarını intensivləşdiriblər. Hökumət rəsmilərinin və sektora aid qurumların iştirak etdiyi bir sıra görüşlər Tehran və Mərkəzi Asiya ölkələrinin ticarətin artırılması, logistikanın inkişafı və birgə sənaye və enerji layihələrinin həyata keçirilməsi də daxil olmaqla praktiki iqtisadi əməkdaşlığın genişləndirilməsində maraqlı olduğunu nümayiş etdirdi. Dəyişən regional mühit fonunda İran həm də iqtisadi əlaqələrini şaxələndirməyə və qonşu bazarlarla əlaqəni gücləndirməyə daha çox diqqət yetirir.
2026-cı ilin avqustunda bir sıra Mərkəzi Asiya ölkələri ilə əməkdaşlığın genişləndirilməsi ilə bağlı müzakirələr aparılıb. Özbəkistan və İran arasında ticari-iqtisadi və investisiya əlaqələrinin inkişafı, habelə nəqliyyat sahəsində əməkdaşlığın genişləndirilməsi ilə bağlı siyasi məsləhətləşmələr aparılıb. Qazaxıstan və İran logistika və regional nəqliyyat marşrutlarında daha sıx əməkdaşlığı müzakirə ediblər.
Tacikistan və İran enerji, dəmir yolu yükdaşımaları və liman infrastrukturuna diqqət yetirib, Türkmənistan və İran isə ticarət və iqtisadi əməkdaşlıq perspektivlərini ayrıca nəzərdən keçiriblər. Eyni zamanda, İran Avrasiya məkanında iqtisadi iştirak üçün daha geniş baxışı açıqlayıb. İranın sənaye, mədən və ticarət naziri Seyid Məhəmməd Atabak Qırğızıstanın Çolpon-Ata şəhərində keçirilən Avrasiya Hökumətlərarası Şurasının genişləndirilmiş iclasında çıxış edərək, Aİİ ölkələri ilə əməkdaşlığın daha da inkişaf etdirilməsinin vacibliyini vurğulayaraq, ticarət, nəqliyyat, energetika, sənaye və rəqəmsal iqtisadiyyat sahələrində birgə layihələrin potensialını qeyd edib.
Bu sürəti dəstəkləyən əsas amillərdən biri İran və Avrasiya İqtisadi İttifaqı arasında 2025-ci ilin may ayında qüvvəyə minmiş azad ticarət sazişi olmuşdur. Müqavilə malların təxminən 87%-i üçün rüsumları ləğv edərək qarşılıqlı ticarətin daha da artmasına şərait yaradıb. Atabak sazişi İranın Aİİ üzv ölkələri ilə iqtisadi əlaqələrinin gücləndirilməsi istiqamətində mühüm addım kimi qiymətləndirib.
Nazirin sözlərinə görə, İranın Aİİ ilə əməkdaşlığı müştərək investisiyalar, enerji, nəqliyyat, kənd təsərrüfatı, rəqəmsal iqtisadiyyat, bankçılıq və yeni texnologiyaları əhatə edəcək ticarət sazişindən kənara çıxmalıdır. 2025-ci il martın 21-dən noyabrın 21-dək İranın Aİİ ölkələrinə ixracı 10% artaraq 1,46 milyard dollara çatıb. Əvvəlki ildə bloka ixrac 2 milyard dolları ötüb.
Mərkəzi Asiya İranın iqtisadi əlaqələrini genişləndirmək səyləri üçün mühüm bir yol olaraq qalır, eyni zamanda regiondakı hər bir ölkə Tehranla öz əlaqə modelini inkişaf etdirir. Bu tərəfdaşlıqlar arasında İranın Özbəkistanla əməkdaşlığı ən dinamik olanlardan biri kimi ortaya çıxıb. Özbəkistanın İnvestisiya, Sənaye və Ticarət Nazirliyinin məlumatına görə, 2026-cı ilin yanvar-iyun ayları arasında ikitərəfli ticarət illik müqayisədə 37,5% artaraq 305 milyon dollara çatıb.
Xülasə — davamını mənbədə oxuyun.
