BMT-nin son məlumatlarına görə, Türkmənistan köhnəlmiş neft və qaz obyektlərindən püskürən metan sızıntılarının qarşısını almağa başlayıb. Təbii və ya qalıq qaz da adlandırılan metan güclü istixana qazıdır. O, karbon qazından 80 dəfə çox istiliyi saxlayır və bu gün qlobal istiliyin 25%-nə səbəb olur.
Sızmaların dayandırılması tez və ucuz ola bilər və metan atmosferdə CO2-dən daha tez parçalandığı üçün bunun sürətli təsiri var və bəzi ekspertlər bunu iqlimin “təcili əyləci” adlandırırlar. The Guardian 2023-cü ildə Türkmənistanın metan meqa sızması üçün ən pis ölkə olduğunu açıqlayıb. Türkmənistandakı mənbələr bildiriblər ki, bu yoxlama gizli və avtoritar hökumətin xarici tərəfdaşlarla əlaqə qurmasında “kritik addım”dır.
Bir klapandan və ya boru kəmərindən saatda tonlarla metan sızması olan “super emitent” sızması planeti bir milyon yolsuzluq avtomobilinin və ya bütün kömürlə işləyən elektrik stansiyasının emissiyalarından daha çox qızdırır. Türkmənistan indi korroziyaya uğramış boruları, nasaz quyuları və sıradan çıxan məşəlləri təmir etməklə səkkiz sızıntının qarşısını alıb. BMT bildirib ki, iş “inanılmaz ilk addımdır”, lakin görüləcək çox şey var.
BMT-nin Metan Xəbərdarlığı və Cavab Sistemi (Mars) son bir ildə Türkmənistana metan leyləkləri ilə bağlı 192 xəbərdarlıq göndərib. Ölkə son altı ayda dünyada Mars tərəfindən aşkar edilən ən pis 6 sızmadan üçünü və ən yaxşı 50 sızıntıdan 9-unu qeyd etdi. Türkmənistan xəbərdarlıqların təxminən 20%-nə sızmalar və onları aradan qaldırmaq üçün potensial planlar haqqında məlumatla cavab verdi.
Bunun əksinə olaraq, ABŞ-a ikinci ən çox xəbərdarlıq göndərildi - 138 - lakin heç birinə cavab vermədi və keçən il heç bir sızma halını aradan qaldırmadı. Heç bir xəbərdarlıqlara cavab verməyən digər ölkələr İran, Rusiya və Çindir. Aşkar edilmiş ən pis metan sızması Meksikanın dəniz neft və qaz sənayesində saatda 37 tonluq fövqəladə sızma olub ki, bu da 7 milyondan çox yolsuzluq avtomobilinin emissiyasına bərabərdir.
Meksika keçən il bütün 23 Mars xəbərdarlığına cavab verdi, lakin hələ də düzəlişləri tamamlamamışdı. BMT-nin Ətraf Mühit Proqramının bir hissəsi olan Marsın proqram meneceri Meghan Demeter, Türkmənistanda sızmaların qarşısının alınması ümidverici olduğunu söylədi. Görürük ki, peyk məlumatlarının təsirini azaltmaq üçün boru xətti işləyir və bu, olduqca tez işləyə bilər. "Bu, real sənədləşdirilmiş yumşaldıcı tədbirlərin olması baxımından bir irəliləyişdir" dedi Guardian.
Xülasə — davamını mənbədə oxuyun.
