İsrail Somalidəki separatçı bölgəni rəsmən tanıdıqdan aylar sonra Somalilandda ilk səfirini təyin edib. Daha əvvəl İsrailin Keniyadakı səfiri vəzifəsində çalışmış Maykl Lotemin təyin edilməsi barədə çərşənbə günü İsrailin ictimai yayımı məlumat yayıb. Bu, İsrailin 30 ildən çox davam edən diplomatik təcrid vəziyyətinə son qoyaraq Somalilandı tanıyan ilk ölkə olduğu dekabr ayından bəri sürətlə artan tərəfdaşlığın son addımıdır.
Çərşənbə axşamı Somaliland prezidenti Abdirahman Mohamed Abdullahi parlamentin birgə iclasında deyib ki, İsrail özünü "etibarlı tərəfdaş" kimi sübut edib və qanunvericiləri alqışlarla ayağa qaldırıb. Lakin Somalinin Xarici İşlər Nazirliyi İsrailin səfir təyin etmək qərarını pisləyən bəyanat yayıb və bunu ölkənin suverenliyi və birliyinin “birbaşa pozulması” kimi qiymətləndirib. Somaliland dağıdıcı vətəndaş müharibəsindən sonra 1991-ci ildə Somalidən müstəqilliyini elan etdi, lakin Somali bunu heç vaxt tanımadı.
İsrailin Somalilandı tanıması BMT Təhlükəsizlik Şurası, Afrika İttifaqı, İslam Əməkdaşlıq Təşkilatı və Avropa İttifaqının geniş tənqidinə səbəb olub. İsrailin dekabr ayında verdiyi açıqlamadan sonra hər iki tərəf əlaqələri inkişaf etdirmək üçün sürətlə hərəkətə keçdi. İsrailin xarici işlər naziri Gideon Saar yanvar ayında Somalinin paytaxtı Hargeysaya səfər etdi və daha sonra Somaliland su idarəçiliyi üzrə təlim keçmək üçün su nazirliyindən bir nümayəndə heyətini İsrailə göndərdi.
Somaliland prezidenti fevral ayında xəbər agentliyinə demişdi ki, o, tezliklə İsraillə ticarət sazişinin bağlanacağını gözləyir. İsrail, həmçinin Somalinin İsraildəki ilk səfiri kimi tanınmasında əsas rol oynamış prezidentin müşaviri Məhəmməd Hagiyə diplomatik icazə verib. Somali rəsmiləri bu ilin əvvəlində ölkə prezidentinin bunu ölkənin suverenliyinə “ən ağır hücum” adlandırması və İsraili Yəmənə qarşı hücumlar təşkil etmək üçün hərbi baza yaratmağa çalışmaqda günahlandırması ilə artan əlaqələrdən qəzəblənib.
Somaliland, İranın dəstəklədiyi Husi hərəkatının ölkənin şimal-qərbinə nəzarət etdiyi Yəməndən Ədən körfəzinin o tayında yerləşir. Qrup İsrailə düşmən münasibət bəsləyir və İsrailin İrana zərbələrinə cavab olaraq martın sonunda bu ölkəyə raket zərbələri endirməyə başlayıb. Husilər İsrailin Somalilanddakı mövcudluğunu qanuni hədəf hesab edəcəklərini bildiriblər.
Mart ayında Somalilandın prezidentlik naziri Xadar Hüseyn Abdi Bloomberg-ə deyib ki, İsrail ilə təhlükəsizlik sahəsində əməkdaşlığı əhatə edən “strateji əlaqələr” davam etdirəcək. Abdi ölkədə İsrail hərbi bazasının olması ehtimalını istisna etməkdən imtina edib və bunun “nə vaxtsa təhlil ediləcəyini” deyib. Somalinin xarici işlər üzrə dövlət naziri Əli Ömər Əl-Cəzirə telekanalına deyib ki, ölkəsi öz ərazisinin “xarici qarşıdurmalara çəkildiyini və ya onsuz da həssas olan bölgəni daha da sabitsizləşdirə biləcək şəkildə istifadə edilməsini” görmək istəmir.
Xülasə — davamını mənbədə oxuyun.
