Rusiya prezidenti Vladimir Putinin cümə axşamı günü ilk dəfə olaraq uzaq şərq Kuril adalarına səfər etməsi, əraziyə iddialı olan Yaponiyanın "qətiyyətli" etirazına səbəb olub. Rusiya-Yaponiya münasibətləri uzun müddətdir ki, Yaponiyada Şimal əraziləri kimi tanınan və 1945-ci ildə Sovet İttifaqı tərəfindən zəbt edilən mübahisəli adalarla bağlı gərginlikdən qaynaqlanır. Kreml Putinin Kuril adalarında çəkdiyi videonu yerləşdirib, Rusiya mediası onun balıq emalı zavodunda ona kürü verildiyini bildirib.
Putin Rusiya donanmasının təlimlər keçirdiyi yaxınlıqdakı Rusiyanın Saxalin adasını ziyarət etdikdən sonra Kuril adalarına gedib. “RİA Novosti” dövlət mediasına istinadən xəbər verir ki, Putin Saxalində “Rusiyanın şərq sərhədlərinin təhlükəsizliyinin təmin edilməsinə dair” görüş keçirib. 2022-ci ildə Ukraynanın tammiqyaslı işğalından sonra Rusiya ilə əlaqələri daha da pisləşən Yaponiya - eynilə Moskvanın Çin və Şimali Koreya ilə münasibətləri istiləşdiyi kimi - kəskin etiraz etdi.
"Şimal əraziləri həm tarixən, həm də beynəlxalq hüquqa görə Yaponiya ərazisinin ayrılmaz hissəsidir və Yaponiya hökuməti bu səfərə kəskin etiraz edir", - Xarici İşlər Naziri Toşimitsu Moteqi bəyanatında bildirib. Sovet İttifaqı İkinci Dünya Müharibəsinin son günlərində Hokkaydonun şimalında yerləşən strateji əhəmiyyətli vulkanik arxipelaqı ələ keçirdi və o vaxtdan bəri orada hərbi varlığını qoruyub saxladı. 2010-cu ildə o vaxtkı prezident Dmitri Medvedev mübahisəli əraziyə səfər edən ilk Rusiya lideri oldu.
Medvedev də sonradan Putinin prezidentliyi dövründə baş nazir kimi bir neçə dəfə ora gedib. Mübahisəli dörd ada Rusiyanın Kamçatka yarımadasından Yaponiyanın əsas şimal adası Hokkaydoya qədər uzanan vulkanik Kuril arxipelaqının bir hissəsidir. Sovet İttifaqı Yaponiyaya yalnız 1945-ci il avqustun 8-də, Xirosimaya atom bombası atıldıqdan sonra və münaqişənin bitməsinə altı gün qalmış müharibə elan etdi.
Adaların adları hər iki ölkədə oxşardır -- rus dilində Kunashir, Habomai, Şikotan və İturup, yapon dilində isə Kunaşiri, Habomai, Şikotan və Etorofu kimi tanınır. Onların təxminən 20.000 Rusiya vətəndaşı olan əhalisi sərt iqlim şəraitində yaşayır, lakin adalarda qızıl və gümüş də daxil olmaqla faydalı qazıntı yataqları və zəngin balıqçılıq sahələri var. 1945-ci ildə adalar işğal edildikdən sonra Moskva onların 17 minə yaxın yapon əhalisini deportasiya etdi.
Bundan sonra adalar Soyuq Müharibə illərində Sovet İttifaqının ABŞ və onun Sakit Okeandakı ən yaxın müttəfiqi Yaponiya ilə qarşı-qarşıya qalması zamanı hava və dəniz bazalarını təmin edərək strateji əhəmiyyət kəsb etdi. Bir neçə dəfə belə görünürdü ki, Tokio və Moskva arasında qeyri-müntəzəm danışıqlarda irəliləyiş var və 1956-cı ildə diplomatik münasibətlər qurulanda, Sovet lideri Nikita Xruşşov mübahisəli adalardan ikisinin sülh müqaviləsi əsasında geri qaytarılmasını təklif etdi. 1991-ci ildə Sovet İttifaqının dağılmasından sonra danışıqlar bərpa olunsa da, heç bir irəliləyiş əldə olunmayıb və onlar Rusiyanın nəzarətində qalır.
Xülasə — davamını mənbədə oxuyun.
