ABŞ Prezidenti Donald Trampın Qəzza sülh planı yüksək səviyyəli diplomatik danışıqların mövzusu olaraq qalır, çünki onun həyata keçirilməsi ilə bağlı fikir ayrılıqlarını aradan qaldırmaq üçün səylər güclənir. Bu fonda Trampın Yaxın Şərq üzrə xüsusi elçisi Jared Kuşner dalana dirənmiş prosesi canlandırmaq üçün İsrailə getməzdən əvvəl keçən həftə Misirə səfər edib. Danışıqların son mərhələsi getdikcə daha çox iki mübahisəli məsələ üzərində cəmlənib: HƏMAS-ın tərksilahı və İsrail qüvvələrinin Qəzzadan çıxarılması.
İsrailin baş naziri Benyamin Netanyahu, HƏMAS "həqiqətən" tərksilah olunana qədər İsrailin hər hansı geri çəkilməsini rədd etdi və bu, məsələni planın həyata keçirilməsinin qarşısında duran əsas maneələrdən birinə çevirdi. Bu fonda Kuşnerin diplomatik səyləri atəşkəs razılaşmasının daha da gərginləşməsinin qarşısını almaqla mövcud çərçivəni qorumağa yönəlib. Kuşner Qahirədə ilk olaraq Misir prezidenti Əbdülfəttah əs-Sisi ilə görüşüb və o, bütün tərəflərin 2025-ci ilin oktyabrında Şarm əl-Şeyxdə imzalanmış sazişin müddəalarına tam əməl etməsinin vacibliyini vurğulayıb.
Uyğunluğun vurğulanması, danışıqlar sazişin növbəti mərhələsinə doğru irəlilədikcə mövcud öhdəliklərin yerinə yetirilməsinin artan əhəmiyyətini əks etdirir. Kuşner daha sonra İsrail və HƏMAS arasında dolayı danışıqlarda iştirak edən Misir, Türkiyə və Qətər vasitəçiləri, həmçinin Qəzza üzrə Sülh Şurasının yüksək səviyyəli nümayəndəsi Nikolay Mladenov ilə danışıqlar aparıb. Kuşner həmçinin HƏMAS-ın yeni lideri Xəlil əl-Həyyanın başçılıq etdiyi nümayəndə heyəti ilə də görüşüb.
Görüş keçən il atəşkəs razılaşmasının əldə edilməsindən sonra onun əl-Həyya ilə ilk yüksək səviyyəli təması oldu və ABŞ nümayəndəsini sülh prosesinin xüsusilə həssas mərhələsində Həmas ilə birbaşa əlaqəyə gətirdi. Kuşner Qəzzanın gələcəyi ilə bağlı Tramp administrasiyası ilə İsrailin baş naziri Binyamin Netanyahu arasında görünən sürtüşmə fonunda gəlib. Netanyahunun mövqeyi açıqdır: İsrail HƏMAS "həqiqi şəkildə" tərksilah edilməyincə öz qüvvələrini geri çəkməyəcək.
Qeyd edək ki, İsraildə növbəti parlament seçkiləri oktyabrın 23-də keçiriləcək. Qarşıdan gələn səsvermə baş nazir Benyamin Netanyahunun Trampın Qəzza planını rədd etməsinin səbəblərindən biri ola bilər. 38 ildə ilk dəfə olaraq Knessetə seçkilər irəli sürülmədən qanunla ilkin olaraq nəzərdə tutulan tarixdə baş tutacaq.
ABŞ-ın dəstəklədiyi hazırkı planın əsas konturları məlumdur. Qəzzadakı müharibənin mərhələli şəkildə dayandırılmasını, nəticədə İsrail qoşunlarının çıxarılmasını, idarəetmənin yeni Fələstin mülki və ya texnokratik administrasiyasına verilməsini və HƏMAS və digər silahlı qrupların tərksilah edilməsinə aparan prosesi nəzərdə tutur. Kağız üzərində bu düstur hər tərəfə vacib kimi təqdim edə biləcəyi bir şey verir.
Xülasə — davamını mənbədə oxuyun.
