Dünyadakı hökumətlər İrandakı müharibə və davam edən Yaxın Şərq münaqişəsi nəticəsində yaranan ciddi enerji çatışmazlığı ilə mübarizə aparmaq üçün həll yolu tapmaq üçün yarışır. Bəziləri üçün bu, bərpa olunan enerjinin tətbiqini sürətləndirmək deməkdir ki, bu da çox güman ki, daha uzunmüddətli həll yolu olacaqdır. Digərləri üçün bu, xam neft ehtiyatlarına güvənmək deməkdir, halbuki neft ticarəti məhdud olaraq qalır.
Və çoxları üçün bu, kömür də daxil olmaqla istənilən növ enerjidən istifadə etmək deməkdir. Bir sıra ölkələr son illərdə neft, qaz və bərpa olunan enerji mənbələrinin xeyrinə kömürdən asılılığını azaldıblar. Bu, günəş və külək enerjisi kimi digər enerji mənbələrinin istehsalının maya dəyəri aşağı düşdüyündən yüksək dərəcədə çirkləndirici qalıq yanacağından asılılığı azaltmaqla qlobal yaşıl keçidin başlanğıcını dəstəklədi.
Bununla belə, enerji çatışmazlığı və yanacağın qiymətlərinin artması səbəbindən bir çox ölkələr enerji tələbatını yenidən ödəmək üçün kömürdən istifadə edə bilər. Rapidan Energy konsaltinq firmasının təhlilinə görə, ABŞ-İsrailin İrana hücumu və Yaxın Şərqdə davam edən münaqişə tarixin ən böyük neft böhranına səbəb olub. Fars körfəzini Oman körfəzi və Ərəbistan dənizi ilə birləşdirən əsas ticarət dəhlizi olan Hörmüz boğazının bağlanmasından sonra bir aydan çoxdur ki, dünya neft tədarükünün böyük bir hissəsi kəsilib.
Boğaz tam fəaliyyət göstərdiyi zaman dünya neftinin təxminən 20 faizini nəql etmək üçün istifadə olunur, lakin son həftələrdə bunun yalnız kiçik bir hissəsi sulardan keçib. Bir çox hökumətlər ehtiyata yığılmış xam neft ehtiyatlarını buraxaraq istehlakçılardan və müəssisələrdən enerji istifadəsini azaltmağı xahiş etsə də, bəziləri enerji çatışmazlığı ilə üzləşdikləri üçün tələbatı ödəmək üçün kömür stansiyalarını yenidən işə salmağı müzakirə edirlər. Kömür hasilatının artırılması neft və qazın qıtlığını və yüksək qiymətini aradan qaldırmağın nisbətən ucuz və sürətli yolu kimi qiymətləndirilir.
Bir neçə ölkə qazdan asılılığını azaltsa da, digərləri xüsusilə Cənub-Şərqi Asiyada artan istehlak tələbatını ödəmək üçün “ən çirkli qalıq yanacaq”dan istifadə ediblər. Qlobal kömür istehlakı 2020-ci ildən bəri təxminən 1,3 milyard ton artaraq 8,8 milyard tona çatıb. Buna Çin və Hindistan kimi ölkələr, eləcə də Rusiyanın Ukraynaya müdaxiləsi kimi geosiyasi çağırışlar səbəb olub, bu da Rusiya enerjisinə sanksiyaların tətbiqinə gətirib çıxarıb və Avropanı Rusiya qazını almağı dayandırmağa vadar edib.
Hətta dünya liderlərinin kömür istehsalı və istifadəsi ilə bağlı risklər barədə getdikcə daha çox xəbərdar olmasına baxmayaraq, əksər ölkələrin bərpa olunan enerji potensialı hələ də inkişaf etmədiyi üçün çatışmazlıqlar yarandıqda bir çoxları hələ də yanacağa üz tuturlar. Təbii qaz tədarükünün təxminən 20 faizi Hörmüz boğazından keçə bilmədiyi üçün Asiya və Avropanın bir sıra ölkələrinin kömür istifadəsini artıracağı gözlənilir. Asiya neft və qaz üçün Yaxın Şərq ölkələrindən çox asılı olduğu üçün qıtlıqdan qeyri-mütənasib şəkildə təsirlənib.
Xülasə — davamını mənbədə oxuyun.
