Bugünkü CAPE nisbəti 42.6 artıq 1929-cu ildəki 32.6 zirvəsini üstələyir və Nasdaq dəyərinin 75%-ni silən 44.2 dot-com yüksəkliyinə demək olar ki, uyğun gəlir. Dalio xəbərdarlıq edir ki, AI qiymətləndirmələri kağız milyarderləri kəsirli real nağd pulla qiymətləndirir və etimad çatlarsa, borcun ödənilməsi vaxtı qalan 100 dollarlıq aktiv 25 dollara qədər çökə bilər. Dalio süni intellekt bumunun qeyri-bərabər qazanclarını birbaşa siyasi qeyri-sabitliklə əlaqələndirir, həddindən artıq sərvət konsentrasiyasının Qərb demokratiyalarında müşahidə olunan idarəetmə xaosuna səbəb olduğunu iddia edir.
Gözləməyin: 2010-cu ildə NVIDIA-ya zəng edən analitik AI-nin ən yaxşı 10 səhmlərini açıqladı. Tam siyahıya indi PULSUZ baxın. Hər nəsil baloncuk eyni maskanı taxır: o qədər açıq-aydın transformasiya edən texnologiyadır ki, investorlar bunun üçün nə ödədiklərini soruşmağı dayandırırlar.
Dəmir yolları bunu 1800-cü illərdə edirdi. İnternet bunu 1999-cu ildə etdi. İndi növbə süni intellektdədir və bunu deyən şəxs maliyyə televiziyasında daimi deyil – məhz bu dövrləri öyrənərək Bridgewater Associates-i yer üzündə ən böyük hedcinq fonduna çevirən milyarder Rey Dalio.
Steven Bartlett's Diary of a CEO podkastında Dalio nə üçün bugünkü bazarda baloncuğun "klassik əlamətlərini" gördüyünü izah etdi və əksər baloncuklardan fərqli olaraq, bunun necə baş verdiyi və necə bitdiyi ilə bağlı xüsusi mexaniki izahat verdi. Dalio öz fikrini sübut etmək üçün sərvət və pul arasında fərq qoyur: Pul xərcləyə biləcəyiniz puldur, sərvət isə kağızda aktivlərinizin qeyd olunduğu şeydir. Dalio-nun nümunəsi 50 milyon dollar toplayan və 1 milyard dollar dəyərində olan bir başlanğıcdır.
İndiyə qədər yalnız 50 milyon dollar real nağd pul köçürülüb, lakin təsisçi indi "milyarderdir" -- kağız üzərində. Bu boşluq 2026-cı ildə süni intellekt qiymətləndirmələrinin necə davranması ilə bağlıdır. SpaceX (NASDAQ:SPCX) tarixin ən böyük IPO-nu yenicə başa vurdu, Anthropic isə 2 trilyon dollara yaxın bir qiymətləndirməyə meyllidir.
Yeni maliyyələşdirmənin hər dolları bir çox dollarlarla nəzərdə tutulan sərvətə çevrilir, lakin bu sərvəti dəstəkləyən faktiki nağd pul güclə artır. Dalionun riyaziyyatı kəskindir: 100 dollara bir aktiv alın, ona qarşı borc alın və güvən pozulduqda və hər kəs bir anda nağd pula ehtiyac duyduqda, kreditin vaxtı çatanda həmin 100 dollar 25 dollara çevrilə bilər. Bütün bazarda bu dinamikanı çoxaldın və siz öz-özünə qidalanan satmağa məcbur olacaqsınız – bu, 1929-cu ildə və 2000-ci ildə təkrarlanan hadisədir.
Xülasə — davamını mənbədə oxuyun.
