Sosial öyrənmə oranqutanların necə qidalanmasını təmin edir

İnsanların müxtəlif öyrənmə üsulları var – fərdi təhsildən tutmuş ailə qruplarında qeyri-rəsmi dərslərə və məktəbdəki rəsmi təhsilə qədər. Bəs niyə digər böyük meymunlarda belə olmasın? Bu gün "Science" jurnalında dərc olunan yeni bir araşdırma oranqutanlarda fərdi və sosial öyrənmənin necə baş verdiyini araşdırır.

Almaniya, İndoneziya, İsveçrə və Böyük Britaniyadan olan tədqiqatçılar İndoneziyanın Sumatra adasındakı Suaq Balimbing tədqiqat sahəsində 12 il ərzində toplanmış müşahidə məlumatlarını təhlil ediblər. Burada vəhşi oranqutanlar (Pongo abelii) torflu meşələrdə yaşayırlar. Qidalanma oranqutan həyatının mərkəzində dayanır və vəhşi təbiətdə təxminən 250 növ qidanı əhatə edir. Bunların əldə edilməsi üçün xüsusi yanaşmalar tələb olunur – məsələn, ağaclardan qarışqaları çıxarmaq üçün çubuqlardan istifadə etmək. Səkkiz illik uzun valideynlik dövründə yetkinlik yaşına çatmamış oranqutanlar nəyi və necə yeməyi analarından öyrənirlər.

Daha çox oxuyun: “Oranqutanlar Dərman Bitkiləri Axtarırlar”

1700 saatdan çox müşahidədən tədqiqatçılar 21 yetkinlik yaşına çatmamış oranqutanın qidalanma ilə bağlı öyrənməsinin təxminən 6700 nümunəsini aşkar ediblər. Bunlara həm fərdi “kəşfiyyat” (gənc oranqutanların qidalanmaq üçün toxum kimi obyektlərlə manipulyasiya etməsi), həm də sosial “diqqətlə izləmə” (digər oranqutanları davamlı və diqqətli şəkildə izləmələri) daxildir.

Sosial öyrənmə fərdi öyrənmədən təxminən beş dəfə daha çox yayılmışdı. Bununla belə, gənc şimpanzelər sosial və fərdi öyrənmə qabiliyyətlərinə görə nəzərəçarpacaq dərəcədə fərqlənirdilər və ən bacarıqlı öyrənənlər müstəqil olduqdan sonra ən müxtəlif pəhrizlərə sahib olurdular. Tədqiqatın müəllifləri ehtimal edirlər ki, genlər, erkən inkişaf, valideyn qayğısı və sosial məlumatlara çıxış gənc oranqutanların öyrənmə üslublarına təsir göstərə bilər.

Sent-Endryus Universitetinin koqnitiv alimi Endryu Uiten mətbuat açıqlamasında bildirib: “Bu meymunların uzun uşaqlıq dövründə mədəni və fərdi öyrənmənin dərəcəsi ilə bağlı bu tapıntılar göstərir ki, bizimlə ortaq olan bu modelin kökləri milyonlarla il əvvəlki ortaq əcdadlarımıza gedib çıxır.”