Mən keçən ilin dekabrında Ümid Hökumətinin Sudanda sülhə dair baxışını təqdim etmək üçün Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Təhlükəsizlik Şurasına səfər edəndə Birləşmiş Millətlər Təşkilatında uzun illər işlədiyim müddətdə yaxşı bildiyim dəhlizlərə baxdım. Amma fikrim başqa yerdə, geri qayıtdığım ölkəmdə idi, beynim Çevik Dəstək Qüvvələrinin milisləri tərəfindən kəndlərindən və təsərrüfatlarından didərgin salınan sadə insanların, pullarının talan edilməsi, ləyaqətlərinin tapdalanması, təhlükəsizlik və təhlükəsizlik ümidlərinin puça çıxması ilə şəhərlərdə dinc əhali arasında yayılan qorxunun görüntüləri ilə dolu idi. Birgə Qüvvələr tərəfindən dəstəklənən igid ordumuzun sayıqlığı və xalq müqaviməti olmasaydı, ölkəm dağılıb dağıla bilərdi, sui-qəsd küləkləri onu aparıb apara bilərdi.
Bütün bu acılara baxmayaraq, biz daşdan yol çəkməli, ölkəmiz üçün müharibədən çıxış yolu tapmalı olduq. Bu ruhda, Sudanda sülh üçün Ümid Hökuməti təşəbbüsü başladı. O, rolların birləşdirildiyi, fikir mübadiləsinin aparıldığı və əvvəlki təşəbbüslərin üzərində qurulduğu sırf milli səylə qurulmuşdur.
Sülh əlini uzadıb millətin tərəqqisinə, onun birliyinin qorunmasına, suverenliyinin qorunub saxlanmasına can atan hər kəsə ağlımız və ürəyimiz açıqdır. Ümid Hökumətinin təşəbbüsü razılaşdırılmış və təyin olunmuş yerlərdə üsyançı milislərin toplanması ilə yanaşı, beynəlxalq və regional qurumların birgə nəzarəti altında hərtərəfli atəşkəsə çağırıb. O, həmçinin məcburi köçkünlərin və qaçqınların ehtiyacı olanlara humanitar yardımın müşayiəti ilə öz bölgələrinə könüllü qayıtmasına kömək etməyə çağırıb.
Təşəbbüs həmçinin müharibə cinayətlərində iştirak edənlərin cəzasız qalmamasını təmin etməklə yanaşı, bağışlanma və barışığı tarazlaşdıran keçid ədaləti modeli təklif edib. Ümid Hökumətinin təşəbbüsü Sudan xalqının iradəsini əks etdirən seçilmiş hökumətə çatmaq üçün siyasi yola dərindən baxdı, Sudan-Sudan dialoqundan sonra Sudanın necə idarə olunması, hakimiyyətin sülh yolu ilə ötürülməsinin necə qorunub saxlanıla biləcəyi və ölkəmi qabaqcıl dövlətlər arasında aid olduğu yerdə necə yerləşdirməyi müzakirə etdi. Siyasi parçalanmalar və Sudan xalqını çox vaxt dinləməyən və ya onların narahatlıqlarını əks etdirməyən siyasi elitaların uzaqlaşması olmasaydı, Sudanın layiq olduğu yer budur.
Bu gün mənim ölkəm xalqımızın üzərinə qoyulmuş müharibənin dördüncü ilinə qədəm qoyur. Qığılcım Çevik Dəstək Qüvvələrinin milisləri ordu ənənələrini və qanunlarını pozaraq 2023-cü il aprelin 13-də Sudanın şimalındakı Merowe şəhərindəki hava limanını mühasirəyə aldıqda alovlandı. Bundan əvvəl minlərlə döyüşçü ilə birlikdə müxtəlif bölgələrdən Xartuma ağır silahlar köçürüb.
Bu müharibə dördüncü ilinə çatmazdı və Sudanın resurslarını talan etmək və milli qərarların qəbuluna nəzarəti ələ keçirmək üçün daha geniş bir sui-qəsdin bir hissəsi kimi gələn böyük regional dəstək olmadan bütün bu faciələrə və itkilərə səbəb olmazdı. Təəssüf ki, bir neçə ölkə və beynəlxalq qurumlar bu faktı görməzlikdən gəlir və Sudan hökumətinin və bu müharibənin əvəzini qan və pulla ödəmiş mülki maraqlı tərəflərin olmadığı halda, üç illik müharibəni qeyd edən son Berlin konfransı kimi Sudanı müzakirə etmək üçün görüşlər keçirir. Həmin görüşdən çıxan heç bir şey arxivdən başqa yerdə yer tapmayacaq.
Xülasə — davamını mənbədə oxuyun.
