Təsadüfi virus buraxılışı necə ki, 1977-ci ilin “Rus qripi”nə səbəb oldu

On doqquz yaşlı ABŞ Ordusunun əsgəri Devid Lüis 5 fevral 1976-cı ildə öz bölməsi ilə Fort Diks-dən 50 millik yürüşə çıxdı. Həmin şaxtalı gündə o, huşunu itirdi və vəfat etdi. Yarılma zamanı götürülən nümunələr gözlənilmədən H1N1 donuz qripi virusuna görə müsbət nəticə verdi.

Fort Diks-də virus xəstəliklərinə nəzarət zamanı tənəffüs yolu xəstəlikləri səbəbindən xəstəxanaya yerləşdirilən əsgərlər arasında daha 13 yoluxma halı aşkar edildi. Əlavə serum anticisim testləri 200-dən çox əsgərin yeni donuz H1N1 ştammı ilə yoluxduğunu, lakin xəstəxanaya yerləşdirilmədiyini ortaya qoydu.

Epidemiologiya sahəsində dərhal həyəcan siqnalları çalındı: Əsgər Lüisin H1N1 donuz qripindən ölümü, dünyada təxminən 50 milyon insanın ölümünə səbəb olan 1918-ci ilin dəhşətli H1N1 donuz qripi pandemiyası kimi başqa bir qlobal pandemiyanın xəbərçisi ola bilərdimi?

ABŞ hökuməti tez hərəkətə keçdi. 24 mart 1976-cı ildə Prezident Cerald Ford "Birləşmiş Ştatlardakı hər bir kişi, qadın və uşağın peyvənd edilməsi" planını elan etdi. 1 oktyabr 1976-cı ildə kütləvi immunizasiya kampaniyası başladı.

Bu arada, Fort Diks-dəki ilkin kiçik yoluxma sürətlə səngimişdi və fevral ayından sonra bazada yeni hadisə qeydə alınmamışdı. Fort Diks virus araşdırmasına rəhbərlik edən ordu polkovniki Frenk Topun sonradan mənə dediyi kimi: "Biz (virusun) Fort Diks-dən başqa heç yerə getmədiyini kifayət qədər aydın şəkildə göstərmişdik... o, yoxa çıxdı."

Buna baxmayaraq, həmin yoluxmadan narahat olan və ABŞ-dakı kütləvi təcili peyvənd proqramının şahidi olan dünya üzrə biotibbi alimlər öz ölkələrində H1N1 donuz qripi peyvəndi üçün tədqiqat və inkişaf proqramlarına başladılar. 1976-77-ci il qış mövsümünə girərkən dünya heç vaxt gəlməyən H1N1 donuz qripi pandemiyasını gözləyir və ona hazırlaşırdı.