Ukrayna: Keçmiş müdafiə naziri Zelenskiyə qarşı çıxa bilərmi?

Bu həftə Ukrayna bir sıra siyasi qalmaqallarla sarsıldı. Müdafiə naziri vəzifəsindən getdikdən bir ay sonra Mykhailo Fedorov özünün YouTube kanalında yayımladığı 9 dəqiqəlik çıxışında Ukrayna xalqına müraciət edib. O, videomüraciətində bəyan edir ki, Ukrayna “tam təyin olunmuş müdafiə naziri olmadan qala bilməz”. Amma, o, davam edir, “əsas problem bir vəzifə və ya bir nazirlikdən qat-qat dərindədir”. Onun sözlərinə görə, Ukraynanın ən böyük problemi korrupsiyanın yalnız əlaməti olan “idarəetmənin sistemli böhranıdır”.

Fedorov Ukraynada 2019-cu ildən bəri heç bir milli seçkinin keçirilməməsini də tənqid edib. Bir neçə saat əvvəl Ukrayna prezidenti Vladimir Zelenski Yevgeni Xmaranı parlamentə yeni müdafiə naziri kimi təklif etmişdi. Xmara iyulun 20-də müdafiə naziri vəzifəsini icra edən təyin edilmişdi, parlament isə avqustun 19-da onu bu vəzifəyə təsdiqləyib.

Fedorov hökumət orqanlarındakı korrupsiyadan danışanda, çıxışını dərc etdikdən bir gün sonra baş verəcək qalmaqaldan xəbərsiz ola bilərdi. Avqustun 19-da Ukraynanın antikorrupsiya müstəntiqləri bir neçə yüksək vəzifəli məmurun, o cümlədən prezident administrasiyası rəhbərinin müavini İrina Mudra və parlament üzvü Vadim Stoların binasında axtarış aparıblar. Ukrayna Milli Antikorrupsiya Bürosu (NABU) İxtisaslaşdırılmış Korrupsiyaya Qarşı Mübarizə Prokurorluğu ilə birlikdə “cinayətkar təşkilatın ifşası üçün xüsusi əməliyyat keçirdiyini” bəyan edib.

İstintaq orqanlarının məlumatına görə, bu təşkilata Ukraynanın indiki və keçmiş deputatı rəhbərlik edib və ona prezident aparatının yüksək vəzifəli şəxsləri cəlb olunub. Vladimir Zelenski eyni gün Mudranı prezident administrasiyası rəhbərinin müavini vəzifəsindən azad edib. Mykhailo Fedorov öz videosunda xəbərdarlıq edir ki, "cəmiyyət bir şəxsin təyin edilməsi üçün əsas meyarın peşəkarlığı, nəticələri və ya bacarığı [...] deyil, sistemə şəxsi sədaqəti olduğunu hiss edəndə xüsusilə təhlükəlidir". O deyir ki, Rusiyanın Ukraynaya qarşı müharibəsi uzun müddət davam etsə belə, seçkilərin keçirilməsini mümkün etmək üçün “hüquqi, təhlükəsiz və real mexanizm” tapmaq lazımdır.

Prezident iyulun 15-də Fedorovu müdafiə naziri vəzifəsindən azad edib. Ertəsi gün Kiyev, Lvov, Dnepr, Xarkov, Zaporojjya və digər şəhərlərdə onun bərpası tələbi ilə etirazlar başlayıb. “Reytinq” rəy araşdırması institutunun iyulun 20 və 21-də keçirdiyi sorğulara əsasən, etirazların ilk həftəsində eks-nazirə etimad 35%-dən 65%-ə yüksəlib.

Respondentlərin 72%-i hesab edir ki, Fedorov işdən çıxarılmamalı idi. Avqustun 5-i və 6-da keçirilən sorğuda Fedorov 12,5% səslə prezidentlik reytinqində üçüncü yerdə qərarlaşıb. Vladimir Zelenski 25,2% səslə liderlik edir, Ukrayna ordusunun keçmiş baş komandanı Valeriy Zalujnıy 16,7% səslə üçüncü yerdədir.