Özbəkistan və İran ikitərəfli ticarətin genişləndirilməsi, birgə investisiya layihələrinin boru kəməri və biznesdən biznesə əməkdaşlığın genişləndirilməsi yolu ilə iqtisadi əlaqələri dərinləşdirir, İranın tranzit dəhlizi rolu isə bu əlaqələrə Özbəkistanın beynəlxalq ticarəti üçün daha geniş əhəmiyyət verir. Özbəkistanın 2027–2029-cu illər üzrə Maliyyə Strategiyasında göstərilən məlumatlara əsasən, 2025-ci ildə Özbəkistanın İranla ticarət dövriyyəsi təxminən 578 milyon dollara çatıb. Özbəkistan İrana 156,5 milyon dollarlıq mal və xidmət ixrac edib, İrandan idxal isə 421,5 milyon dollar təşkil edib və Özbəkistanı təxminən 25 milyon dollarlıq ticarət kəsiri ilə üzləşib.
İkitərəfli əlaqələr 2026-cı ildə daha da sürətlənib. Özbəkistanın İnvestisiya, Sənaye və Ticarət Nazirliyinin məlumatına görə, Özbəkistan və İran arasında ticarət 2026-cı ilin yanvar-iyun aylarında 305 milyon dollara çatıb ki, bu da 2025-ci ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 37,5% çoxdur. Trend-in hesablamaları göstərir ki, 2026-cı ilin birinci yarısının göstəricisi artıq 2025-ci ildə qeydə alınan ümumi ikitərəfli ticarətin təxminən 53%-ni təşkil edir.
Əgər ilin ikinci yarısında ticarət eyni orta aylıq templə davam etsəydi, illik dövriyyə təxminən 610 milyon dollara çata bilər, baxmayaraq ki, bu, rəsmi proqnozdan çox sadə ekstrapolyasiyadır. İnvestisiya əməkdaşlığı da münasibətlərin daha qabarıq hissəsinə çevrilir. Özbəkistan və İran hazırda 29 müştərək layihəni təşviq edir, tərəflər qarşılıqlı maraq doğuran sahələr üzrə investisiya və sənaye əməkdaşlığını genişləndirməyə çalışırlar.
Biznes səviyyəsində əməkdaşlığa diqqət Cizzax regional Ticarət və Sənaye Palatası ilə İranın Ərak Ticarət, Sənaye, Mədən və Kənd Təsərrüfatı Palatası arasında avqust ayında imzalanmış memorandumda daha da nümayiş etdirildi. Saziş hər iki ölkədə işgüzar nümayəndə heyətlərinin mübadiləsini, sahibkarlar arasında birbaşa təmasların aparılmasını, birgə investisiya layihələrinin həyata keçirilməsini və ticarət sərgilərində və biznes tədbirlərində iştirakını nəzərdə tutur. İki ölkə noyabrın 26-27-də Daşkənddə keçirilməsi planlaşdırılan Özbəkistan-İran Hökumətlərarası Birgə Komissiyasının 17-ci iclasına və Özbəkistan-İran Biznes Forumuna da hazırlaşır.
Tədbirlərdə ikitərəfli ticarətin genişləndirilməsi, investisiya layihələrinin irəli sürülməsi və işgüzar əməkdaşlıq üçün yeni sahələrin müəyyənləşdirilməsinə diqqət yetiriləcəyi gözlənilir. Bununla belə, İranın Özbəkistan üçün əhəmiyyəti birbaşa ikitərəfli ticarətdən xeyli kənara çıxır. 2025-ci ildə Özbəkistanın ixracının təxminən 1,4 milyard dolları İran ərazisindən keçib ki, bu da Özbəkistanın qeyri-qızıl ixracının təxminən 10%-nə bərabərdir.
Eyni zamanda, İrandan tranzitlə təxminən 3,9 milyard dollar idxal edilib ki, bu da Özbəkistanın ümumi idxalının təxminən 9%-ni təşkil edir. Trend-in hesablamaları göstərir ki, İrandan tranzit keçən Özbəkistan ixracının dəyəri 2025-ci ildə Özbəkistanın İrana birbaşa ixracından təxminən doqquz dəfə çox olub. Eynilə, İrandan tranzitlə keçən idxal İrandan birbaşa idxaldan doqquz dəfə çox olub.
Xülasə — davamını mənbədə oxuyun.
