İllərdir süni intellektin yazıya təsiri ilə bağlı araşdırmalar aparan Vauhini Vara həftəsonu "The Atlantic" jurnalında bir məqalə dərc edərək, "The Caine Prize" mükafatının qalibinin öz hekayəsini yazmaq üçün süni intellektdən istifadə etdiyini iddia edib. Zimbabveli yazıçı Simbarashe Steyn Kundizeza ötən il "The Shallow Tales Review"da dərc olunan “The Blue Fighter” hekayəsinə görə 2026-cı il mükafatını qazanıb.
Bu, cari ildə böyük bir ədəbi mükafatın süni intellekt ittihamları ilə ləkələndiyi üçüncü haldır: "Commonwealth Prize" və "Prix Goncourt" da mətn yaratmaq üçün qeyri-insani alətlərdən istifadə ilə bağlı problemlərlə üzləşib.
Vara öz kəşfini “The Blue Fighter” hekayəsini, eləcə də Kundizezanın əvvəlki bütün "The Caine Prize" qaliblərini və digər yazılarını "Pangram" adlı süni intellekt aşkarlama proqramına daxil etdikdən sonra edib. Proqram “hekayənin demək olar ki, hamısını süni intellekt tərəfindən yaradılmış kimi” işarələyib. "The Caine Prize" komandası cavab verib və iddiaları araşdırır, lakin proqram təminatından istifadə etmədən daha insani bir yanaşma tətbiq edəcəklərini bildiriblər. "The Caine Prize"ın qəyyumlar şurasının sədri Ellah Wakatama Varaya bunları deyib:
“Mükafatı idarə edən şəxs olaraq mövqeyim budur ki, belə bir ittiham varsa, mən maşından gəlməyən sübut istəyirəm”. O, Kundizezaya “mərhəmət” və dürüstlük prezumpsiyası ilə yanaşmağı planlaşdırdığını bildirib. Wakatama da zimbabvelidir. “Bir afrikalı olaraq,” o deyib, “mənim ilk mövqeyim budur: əgər səndən soruşsam ki, həqiqəti deyirsənmi? və sən bəli desən, mən sənə inanacağam — xüsusən də ona görə ki, ittiham edənlər bizim öz xalqımızdan deyil.”
İttihamın afrikalı yazıçıya qarşı, afrikalı yazıçıların yaradıcılığını qeyd edən bir mükafatla bağlı irəli sürülməsi başqalarının da diqqətini çəkib və etirazına səbəb olub. "The Caine Prize" “afrikalı müəllif tərəfindən yazılmış qısa hekayə üçün ən mühüm beynəlxalq ədəbi mükafatdır” və həm Afrikadakı, həm də diasporadakı yazıçıları qeyd etməyi hədəfləyir. Varanın pis niyyətlə hərəkət etdiyini demək olmaz, lakin rəngli yazıçılara qarşı bu cür ittihamlardan istifadə edən pis niyyətli insanların çirkin bir tarixi var. Buna bir nümunə hazırda Fransada baş verir: Haitidə anadan olmuş kanadalı romançı Thélyson Orélien yeni romanında süni intellektdən istifadə etməkdə ittiham olunur.
Orélien ittihamları qəti şəkildə rədd edib, lakin mübahisə ifrat sağçılar tərəfindən qeyri-ağdərili yazıçını gözdən salmaq üçün dərhal istifadə edilib. İttihamların doğru olub-olmamasından asılı olmayaraq, onların artıq təsiri var: Orélien "Prix Goncourt"un uzun siyahısından çıxarılıb və kitab turunun ortasında Fransanı tərk edib. (Bununla belə, mübahisə onun satışlarını artırıb, ona görə də bu, işin müsbət tərəfi ola bilər.)
Xülasə — davamını mənbədə oxuyun.
