the social dilemma

1. “The Social Dilemma” (2020) sənədli filmi Jeff Orlowski tərəfindən çəkilib və əsas məqsədi sosial medianın psixoloji, sosial və etik təsirlərini ifşa etməkdir. Əsas ideyası sosial mediyanın şüursuzca istismarı və təsirlərinin nəticələrinə fokuslanmışdır. Sözügedən filmdə Tristan Harris (Google-da Design Ethicist), Justin Rosenstein (Facebook-da Like düyməsini yaradan mühəndislərdən biri; həmçinin Google-da da çalışıb), Aza Raskin (Mozilla Labs-da dizayner, infinite scroll (sonsuz skroll) konseptinin müəllifi) kimi şəxslər sosial mediyanın inkişafındakı intensiyaları və istifadəsinin nəticələrini bizimlə bölüşürlər.

Şəxsən bu filmin məndə formalaşdırdığı düşüncə cəmiyyətin, xüsusilə də alfa nəslinin degenerasiya olacağı yönündədir. insanın beyninin ən dərin qatlarına qədər enib durmadan dopamin ifraz etdirən, saatlarını şüursuzca bir ekrana baxmağa məcbur edən, insanları kütləvi şəkildə manipulyasiya edərək onları qütbləşdirən, hətta bütün bunları (və daha çoxunu) alfa nəslinə də (alfa nəslini xüsusi vurğuladım, çünki əvvəlki nəsillər bu texnologiyanın içində doğulmasalar da, alfa nəsli doğulduğu andan etibarən ən yaxşı halda Youtube Kids kimi platformalara məruz qalırlar) tətbiq edən bir texnologiyadan danışırıq. AI vasitəsilə bu alqoritmlər dayanmadan inkişaf edirlər. Adicə Google-da 2 fərqli şəxsin eyni şeyi search etməsi hərəsinin fərqli nəticə əldə etməsinə gətirib çıxarır. Bu isə hazırki dünyada gerçəyin tapılmasını daha da müşkül hala gətirir ki, bu da özlüyündə insanları qütbləşdirir. Filmdə bu, Demokratlar və Respublikaçılar haqqında olsa da, eynisini demək olar ki, hər bir münaqişəyə, konfliktə aid edə bilərik. Problem əslində, sosial mediyanın özü belə deyil. Problem onun şüursuz istifadəsindədir. Hər səhər yuxudan duranda insanların etdiyi ilk şey, boş qalanda, yemək yeyəndə, parkda gəzəndə və s. telefonundakı mesajlara, bildirimlərə baxmaqdır. Nəysə, filmə baxarsınız, artıq danışmağa ehtiyac yoxdur.

2. sosial medianı deaktiv etmişkən hype olsun deyə baxdığım sənədli film. əslində, toxunulan mövzuya dair yeni bir məlumat əldə etmədim, amma özümü obyektiv şəkildə müşahidə lupasının altına alıb analiz edəndə narahat oldum.

perfectionist və potensialından çox şey gözləyən biri üçün sosial media cəhənnəmdir. klişe olan hər şeyi bilirik: insanlar ancaq ən yaxşı anlarını paylaşır, həyatları müqayisə edirik və s. oturub ciddi-ciddi mənfi-müsbət yönlərini düşündüm. mənə görə ən böyük mənfilərdən birisi özümü izolyasiya etməyə trigger etməsidir. sonra sosialdakı tanışlarımı yada saldım, görüşüb vaxt keçirəcək bir adam belə ağlıma gəlmədi. çünki görüşdüklərimlə onsuz da əlaqədə idim, yəni sosial media vasitəsilə "sosiallaşmaq" mənim üçün illuziya idi.

yəqin ki, ən böyük çətinliyim maraqlandığım hər hansı bir səhifənin və ya məkanın aktiv instagram istifadəçiləriylə əlaqə qurmasıdır. o cəhətdən əziyyət çəkirəm, hansısa xidmət barədə məlumat əldə etmək çətinləşir, çünki hamısı instagrama köçüb. dekativ edənə qədər bu qədər böyük bir inhisarlaşma olduğunun fərqində deyildim.

ən böyük problemim vaxtı bölüşdürməkdir. çünki scrolling edəndə vaxtın necə keçdiyini həqiqətən bilmirəm və geriyə baxıb deyirəm ki, oyda vaxt nə tez keçir. vaxt tez keçmir, vaxtı boş-boş şeylərlə mən öldürürəm.

bir də yerə-göyə sığışdıra bilmədiyim o ego var. axı mən iradəliyəm, məni manipulyasiya eləmək çətindir. wordu açıb iki sözü yan-yana gətirə bilməyəndə və yanıb-sönən kursora boş-boş baxıb bu hissdən qaçmaq üçün reelsləri sürüşdürəndə jetonum düşdü.

the social dilemma

Yalnız deyilsən!