Dəniz ilanlarını görən dənizçilər bəlkə də uydurma hekayələr danışmırdılar. Boş baxışları, lələkvari darağı və 25 futdan çox uzunluğa çata bilən ilanabənzər bədəni ilə kürək balığı (oarfish), qədim dəniz xəritələrini bəzəyən buynuzlu ilanların tam bənzəridir. 1860-cı ildə Bermud adalarında sahilə 16 fut uzunluğunda bir nümunə çıxdıqda, bunun bir növ dəniz bədheybəti olduğuna heç kimin şübhəsi yox idi.
Təkcə Qərb mədəniyyətləri bu ələ keçməz kürək balığını qorxulu hesab etmir. Yapon folklorunda kürək balıqları dəniz tanrısının sarayından gələn elçilər hesab olunur, lakin orada onların başqa bir adı da var: qiyamət balığı. Bunun səbəbi, bu qəribə balığın görünməsinin zəlzələ və sunami kimi təbii fəlakətlərin xəbərçisi hesab edilməsidir (2019-cu ildə qəzet hesabatları üzərində aparılan bir araşdırma bu ikisi arasında heç bir əlaqə aşkar etməyib).
Bu balıqların üzməsinə bir anlıq baxdıqda, onların fövqəltəbii qabiliyyətlərə malik olduqlarının necə düşünülə biləcəyini anlaya bilərsiniz. Onlar bədənlərini üfüqi şəkildə irəli-geri dalğalandırmaq əvəzinə, uzunsov bel üzgəclərinin parıldayan dalğalarından başqa tamamilə hərəkətsiz şəkildə su sütununda şaquli vəziyyətdə üzürlər. Bu, ürküdücü bir mənzərədir. (Əslində, onların bu əzəmətli duruşu kürək balığına Regalecidae cins adını verən amildir.)
Kornell Universitetindən, kürək balığının hərəkəti ilə bağlı yeni bir araşdırmanın müəllifi Villi Bemis bir açıqlamasında izah edib: "Uzun bədənli balıqların çoxu ilan balığı kimi üzür. Onlar suyu irəli-geri itələyərək bir sıra dalğalanmalarla hərəkət edirlər. Kürək balıqları da bunu edir, lakin diqqətəlayiq hal odur ki, onlar bədənlərini yanlara hərəkət etdirmədən özlərini irəli aparmaq üçün bel üzgəcindən istifadə edirlər."
Məhz buna görə də kürək balığının hipnotik, lentəbənzər bel üzgəci son araşdırmaların diqqət mərkəzində olub. Bu balıqların nümunələrini əldə etmək çətindir, çünki onlar suyun səthinə çıxdıqdan sonra parçalanmağa meyllidirlər. Kornell bioloqlarının rəhbərlik etdiyi komanda müxtəlif muzeylərdən və digər qurumlardan səkkiz nəhəng kürək balığı əldə edib. Onlar nümunələri dərindən öyrənib, onları parçalara ayırıb, rentgen şüaları ilə skan edib və üzgəcin mikroskopik strukturlarını araşdırıblar.
Onlar aşkar ediblər ki, fərdi üzgəc şüalarının bədənə birləşdiyi yerlər unikal bir quruluşa malikdir — coystik kimi 360 dərəcə hərəkət imkanı verən kürə və yuva oynaqları. Komandanın fikrincə, bu, balığa şikarını izləyərkən istiqaməti tez və səssiz şəkildə dəyişməyə imkan verir. Bemis deyib: "Onlar həmin bel üzgəci şüalarının naxışını daim və çox tez bir şəkildə dəyişə bilirlər. Üzgəc şüaları inanılmaz dərəcədə hərəkətlidir."
Xülasə — davamını mənbədə oxuyun.
