Gen terapiyası və xüsusi eynəklər bəzi kor insanlara məhdud görmə qabiliyyəti bəxş edir

Bəzi görmə qabiliyyəti olmayan insanlar artıq eksperimental müalicə və xüsusi eynəklərin köməyi ilə qapı ağzını tapa və ya hər hansı bir obyekti görə bilirlər.

Yeni bir araşdırmanın iştirakçıları torlu qişadakı işığa həssas hüceyrələri tədricən məhv edən retinit piqmentoz adlı genetik xəstəlik səbəbindən korluqdan əziyyət çəkirdilər. Oktyabrın 7-də "New England Journal of Medicine" jurnalında dərc olunan məlumata görə, müalicə 10 nəfərdən yeddisinin işığa qarşı həssaslığını yaxşılaşdırıb. Bu nəticələr eyni yanaşmanın bir kor insanın obyektləri görməsinə və saymasına kömək etdiyini göstərən 2021-ci il hesabatına əsaslanır.

Müalicə hüceyrələri işığa reaksiya verməyə məcbur etmək üçün genetik təlimatlardan istifadə edən optogenetika texnikasına əsaslanır. Torlu qişanın zədələnmiş işıq detektorlarını təmir etmək əvəzinə, bu üsul vizual siqnalları beyinə ötürən torlu qişa qanqlion hüceyrələrinə bu qabiliyyəti verir.

İsveçrədəki Bazel Molekulyar və Klinik Oftalmologiya İnstitutunun neyrobioloqu Botond Roska bildirir: "Bu, optogenetikanın müəyyən vizual fəaliyyəti və obyekt həssaslığını geri qaytara biləcəyinin sübutudur".

Optogenetika sahəsindəki qabaqcıl işlər oktyabrın 5-də 2026-cı il Fiziologiya və ya Tibb üzrə Nobel Mükafatına layiq görülüb.

Alimlər on ildən artıqdır ki, gözü yenidən proqramlaşdırmaq və degenerativ göz xəstəlikləri olan insanların görmə qabiliyyətini bərpa etmək üçün optogenetik terapiyalarla təcrübələr aparırlar. 2021-ci ildəki araşdırmada olduğu kimi, yeni işdə də Roska və həmkarları yosunlardan əldə edilən işığa həssas ChrimsonR zülalı üçün genetik təlimatları iştirakçıların daha pis görən gözünə yeridiblər. Müalicə həmin gözdəki torlu qişa qanqlion hüceyrələrini kəhrəba rəngli işığa qarşı həssas edib. Xüsusi eynəklərdəki kamera iştirakçının qarşısındakı parlaqlıq dəyişikliklərini aşkar edib və eynəklər bu dəyişiklikləri kəhrəba rəngli işıq impulsları kimi torlu qişaya proyeksiya edərək müalicə olunan hüceyrələri aktivləşdirib.