Kulis.az Xavər Zahirin Mirajdan qeydlər"ni təqdim edir.
Nihat Pirin Miraj hekayələr kitabındakı hər bir hekayə ilğım yaradır. Müəllifin inancına görə sınağa çəkir, insan arzu ilə reallıq arasında çıxılmaz vəziyyət salır. Özünün də qeyd etdiyi kimi keçmişdən qurtuluş olan hekayələrin hər birində nədənsə qaçış var... Səs-küylü ad günü ilğımı Seymura pulsuzluğunu unutdurur, kişilik və atalıq rolunu layiqincə oynamağa kömək edir. Əminlik mirajını dağıtmaq istəyən Eşqin yayda qış alması axtarmaq yükü ilə əldənılmış, aldadılmış mənliyindən uzaqlaşır. Həyatın pozulmasından narahat olan molla Xudayar absurd təklifləri ilə cəmiyyətdəki mövqeyini itirməkdən, faydasız olmaqdan qaçmağa çalışmaq. Malik üçün daha ağırdır, məncə. Malik bağışlamaqdan qaçır. Onu güclü edən nifrət edən əldən buraxmaq istəmir, onu qorxudan qorxmaq üçün onu qoruya bilməyən atasını yaşamağa çalışır. Uzun illərdən sonra doğma torpağına qayıdan qoca dil boğaza qoymadan yeni evini tərifləyir. İtirdikləri üçün necə xəstələşdirmək, təsəlli verməyə çalışmaq. Ey, həm necə qaçır, həm də həsrət onun ilə qoruduğu xatirələrinin unudulacağından qorxur. Həmid kişi isə təklikdən, qəbullanmaqdan və ona məlhəm olan sevgi, istilik, istənilmək, axtarılmaq mirajının dağılmasından qaçır... Mirajın hekayələrindəki ilğım insanın yaşamaq bilməsi üçün yaratdığı daxili həqiqətlərin əksidir. Kitabda qəhrəmanlar inanılmaz reallığı Danmaq üçün yox, onun ağırlığı altında əzilməmək üçün istifadə edirlər. Bəlkə də, mən onu oxuduğumuzda, sonra hekayələrimi keçməyimdən təsirlənir, hamısında qaçış görürəm. Ya da kitabın üz qabığındakı trayektoriya, cızılmış yol işarəsi məni belə düşünməyə vadar edir. Lakin bir paradoks yaranır, Nihatın qəhrəmanları hara qaçırlar?! Qaçdıqları konkret məkan yoxdur axı... Moskvadan, uzun illərdən sonra doğma yurda, taksi ilə Bakı küçələri boyunca... yəni hamısında səyahət fiziki olmaqdan çıxmaq, psixoloji yerdəyişməyə çevrilmək. Bir az qəhrəmanlarda... Onlar nə nifrət edə bilirlər, nə bağışlayacaqlar, nə qayıdacaqlar, nə də gedə bilirlər. Ancaq bu yarımçıqlıq onları zəif göstərmir. Əksinə, daha etibarlıdır. Pafossuz sadə hərəkətləri, bəzən susqunluqları, bəzən də dayanmadan danışmaqları ilə psixoloji portreti oxucuları olduqca dəqiq açırlar. Onların hekayələri ayrı-ayrı və ümumi təhlil edəndə müəllif istəyi ilə ziddiyyət təşkil edən nüansı görürsən: Keçmişdən qaçmaq olurmu? Keçmişdən qurtulmaq mümkündürmü? Kitabda Erməni-müsəlman davası, Moskva və sair, Ölü nağıl və Zəng Xədicədən gəlirdi hekayələrini emosional gücü, daxili psixoloji mətləbləri ilə daha çox bəyəndim. Hətta düşünürəm ki, Ölü nağıl hekayəsini ekran üçün işləmək üçün yazır. Ata-oğul qarşıdurması çox ayrıntılarla təsvir olunub. Ağır hekayələrdir, mənə görə. Bir müddət birlikdə işləmək imkanı oldu deyə, onun imkanları, onun imkanları gördüm. Məncə, elə yazılardan onu tanıyanlar Nihatın necə müşahidə edildiyini, hərəkət və insan reaksiyalarına qarşı necə diqqət yetirildiyini bilirlər.
Ona görə hekayələri dərindən oxuyanların görəcəyini görürsən ki, əsas mövzuları yoxsulluq, xəyanət, didərginlik yox, ölümün insanlıq yaratdığı səssizliyin, dağılan etimadın verdiyi əzabın, necə də ağır təzyiqinin oxucuya çatdırılmasıdır.... və hekayələrin heç birində heç kimə məhkum olunmur.
Xülasə — davamını mənbədə oxuyun.
