Parlaqlıq

"The Radiance"in hekayəçisi Akhtarın adını və həyatının böyük bir hissəsini daşıyır. Nyu-Yorkdan Hudson Vadisindəki kiçik bir şəhərə köçdükdən sonra, velosiped sürərkən onu yük maşını vurur. Növbəti komadan ayıldıqda, nəsə dəyişir: əşyalar sanki içəridən işıqlanır və sükuta qərq olur; özü isə iktidarsızlaşır. Bu işıqlı vəziyyət, əmisi oğlu Tanvirin atası haqqında dəhşətli bir ailə sirrini açdığı axşamdan sonra daha da dərinləşir. Aşağıdakı hissədə ona zəng edən dostu Lucie Neroponte yerli kollecdə dərs deyir; iyirmi yaşı olanda öz professoru ilə yaşadığı eşq macərası haqqında yazdığı esse ona şöhrət qazandırmışdı.

Lucie kimi, mənim də dərs deməklə bağlı şübhələrim var idi, baxmayaraq ki, mənimkilərin erosla heç bir əlaqəsi yox idi. Daha çox, akademiyada işləməyin verdiyi təhlükəsizliyin bir yazıçı kimi məni korşaldacağından narahat idim. İyirmi yaşlarımın ortalarına çatanda bir nümunə görməyə başlamışdım: faktlardan çox fantaziyaya meyl, hər hansı bir sübutun əsaslandıra biləcəyi nöqtədən çox keçmişə qədər illüziyaya yapışmaq meyli. Reallıq həmişə qalib gəlirdi — adətən mənim xəyallarımın gətirib çıxardığı ağrılı rüsvayçılıqlardan sonra. Təxəyyülümün rahatlığı məni çox cəlb edirdi — əlbəttə ki, ilk növbədə yazıçı olmaq istəməyimin səbəbi də bu idi. Lakin gördüm ki, elə həmin bağlılıqlar işimin real hiss olunmasına mane olurdu.

Teatrdakı erkən təcrübələr faydalı oldu. Rüsvayçılıq etibarlı bir düzəldici idi və mən ödənişli tamaşaçıların amansız qərəzsizliyinin utancı dözülməz olmaqdan çıxardığını gördüm. Alınmayan zarafatlardan və bir-birini tutmayan hekayə xətlərindən dərs aldım. Tamaşa ortasında çıxıb gedənlər və zəif alqışlar incidirdi, bəli, amma onlara qulaq asmağı öyrənə bilməyəcəyim qədər deyil. Eskizlərim və pyeslərim yaxşılaşdı. Yazıçı kimi böyüdüm. Həmyaşıdlarım tibbi sığorta, pensiya planları və yaşamağa yetəcək qədər maaşı olan müəllimlik işlərinə keçərkən, mən də onlara qoşulmaq istəyirdim. Amma tamaşaçılarla məcburi qarşılaşmadan qorunmağın mənə nəyə başa gələcəyindən narahat idim. Belə qərara gəldim ki, təhlükəsizlik toru olmadan ödənişli kütlə qarşısında sənətimi icra etmək irəliyə doğru yeganə yoldur.

Bu, uzun və ağrılı bir yol olacaqdı və James Baldwin-dən sitat gətirsək, bütün "adi sözlər" mənim mübarizəmə də aid idi: "intizam, sevgi, şans, amma ən əsası, dözümlülük." Mən dözdüm — və mənim vəziyyətimdə, yalnız tamaşaçılardan əldə etdiyim lütf sayəsində yolumu tapa bildim. Beləliklə, kütlədən gələn müdrikliyin dəyəri, nəhayət, St. Louis-dəki bir universitetdə gənc dramaturqlara dərs demək təklifini qəbul etdiyim zaman paylaşmağa layiq bildiyim yeganə dərs idi.

Michael Brown-un vurulduğu yay idi; kampusdan bir neçə mil şimalda, Ferguson alov içində idi. Dred Scott-un məzarından piyada məsafədə bir yer icarəyə götürdüm. Həftədə iki dəfə avtobusla tələbələrimlə birlikdə ətrafında oturub işlərini ucadan oxuduğumuz masadan bir az böyük olan tutqun bir otağa gedirdim. Ödənişli tamaşaçının aydınlaşdırıcı maraqsızlığı ilə müqayisədə bizim reaksiyalarımızın nə qədər idarə olunan və qeyri-şəffaf olduğunu düşünməkdən özümü saxlaya bilmirdim. Tamaşaçının köməyi olmadan, hamımız nə etdiyim haqqında əslində nə qədər az şey bildiyimi kəşf etdik. Seminar bitəndə, vida sözlərim nəsihət yolu ilə bir üzrxahlıq idi: Müəllim kimi zəifliklərimin, bəlkə də, yazıçı kimi gücümün davamı kimi görülməsinin daha yaxşı olduğunu izah etdim: ictimaiyyətə olan inamım. Onları sinif tənqidlərindən əl çəkməyə və işlərini ödənişli kütlə qarşısına çıxarmağa çağırdım. Ödənişli hissə vacib idi. Sənətimiz bir hədiyyə deyil, ticarət forması idi. Tamaşaçının həqiqətini bilmək üçün, onlara dedim ki, ödədiyi pulun qarşılığında zövq almalı olduğunu hiss etməlidir. Yay bitəndə St. Louis-dən ayrılanda, özümü bir daha dərs deyən görmürdüm.

Altı ildən çox vaxt keçdikdən sonra, əmisi oğlu Tanvir ilə o qaranlıq və möcüzəvi axşamdan cəmi bir ay sonra, Lucie zəng edib kollecdə yaradıcı yazı dərsi üzrə yeni boşalmış bir qrupa dərs deməkdə maraqlı olub-olmadığımı soruşdu. Özümün "hə" dediyimi eşidəndə təəccübləndim və bunu etiraf etməkdən utandım.