Təxminən 631 000 il əvvəl — geoloji baxımdan göz qırpımı qədər bir müddətdə — hazırda ABŞ-ın şimal-qərbindəki Vayominq ştatının yerləşdiyi ərazidə fəlakət baş verdi. Bir sıra nəhəng vulkan püskürmələri olduğu düşünülən hadisə zamanı partlayış mərkəzindən yüzlərlə kilometr radiusda olan həyat məhv oldu. Kül Şimali Amerikanın böyük bir hissəsinə yayıldı və təsirləri bütün dünyada hiss olundu. Bu, hazırda Yellouston Milli Parkının yerləşdiyi ərazidəki nəhəng vulkanik sistemin super-püskürməsi idi.
Miqyasına baxmayaraq, heç bir insan bu kataklizmin şahidi olmamışdı. Bildiyimiz qədər, erkən insanlar hələ qitəyə çatmamışdılar. Okeanların o tayında, bəlkə də erkən insanlar daha dumanlı səmalara və qeyri-adi dərəcədə parlaq gün batımlarına təəccüblə baxırdılar. Səmada dövr edən vulkanik hissəciklər iqlimi soyutdu və çox güman ki, onların hava şəraitinə və həyatlarına təsir etdi. Bu dəyişiklikləri fərq edib-etmədikləri və ya onları hər hansı uzaq bir hadisə ilə əlaqələndirib-əlaqələndirmədikləri məlum deyil.
Bu gün bəşəriyyət bunu mütləq hiss edərdi. Biz artıq bilirik ki, bu miqyasda bir super-püskürmə bildiyimiz sivilizasiya üçün təhlükə yaradardı. Bəs Yellouston püskürsəydi, biz tam olaraq nə yaşayardıq? Biz fəlakətlər və vulkanlar üzrə mütəxəssisik və aşağıdakılar ən pis ssenaridə nələrin baş verə biləcəyinə dair bir düşüncə təcrübəsidir. Biz fərziyyəmizi araşdırmalara və ölkələrin son illərdə fəlakətlərlə necə mübarizə apardıqlarını təhlil etməyə əsaslandırmışıq.
Səhər saat 6-dan bir qədər sonra, Yuta Universitetinin Seysmoqrafiya Stansiyalarındakı bir analitik Yelloustonun zəlzələ monitorları tərəfindən qeydə alınan, adətən sakit dalğalı xətləri kəsən bir sıra kəskin sıçrayışlar görür. Ölçmələr gecə ərzində Yelloustonun altında aşkar edilmiş zəlzələləri təmsil edir. Alim qaşlarını qaldırır və dərindən nəfəs alır — bu müşahidələr Yelloustonun adi davranışı ilə uyğun gəlmir.
İnsanlar tez-tez Yelloustonu yatan bir "supervulkan" kimi təsəvvür edirlər. O yata bilər, lakin onun geoloji prosesləri heç vaxt dayanmır. Bir sıra cihazlar onun fəaliyyətini və onda baş verən hər hansı dəyişikliyi izləyir. Sıx seysmometr şəbəkəsi bölgədəki zəlzələləri qeydə alır. GPS stansiyalarından, deformasiyaları və Yer qabığının formasındakı dəyişiklikləri ölçən cihazlardan (strainmeters) və aktiv qeyzer sahələrində yerləşdirilmiş sensorlardan gecə-gündüz məlumatlar daxil olur. Peyk müşahidələri, qaz nümunələrinin götürülməsi və sahə tədqiqatları daha çox məlumat əlavə edir.
Alimlər zəlzələlərin sayına, onların yerləşdiyi yerə, dərinliyinə və ölçüsünə baxırlar. Zəlzələ "toplanmaları" (swarms), xüsusən də Yer qabığında (Yerin bərk, ən xarici qayalıq təbəqəsi) hərəkət etdikləri və ya tədricən dayazlaşdıqları zaman xüsusi diqqət tələb edir. Belə nümunələr maqmanın və ya təzyiqli hidrotermal mayelərin (isti, mineral zəngin su) yuxarıya doğru hərəkət etdiyini göstərə bilər.
Xülasə — davamını mənbədə oxuyun.
