ABŞ və İran arasında təxminən altı aydır davam edən müharibə qlobal təchizatda fasilələri uzadarkən, görünür, prezident Donald Tramp İranı razılaşmaya, o cümlədən Omanı bombalamaqla hədələmək üçün təzyiq etmək üçün başqa yollar axtarır. İran və Omanın müharibənin əvvəlində İranın faktiki olaraq bağladığı həyati vacib dəhliz olan Hörmüz boğazı vasitəsilə ticarət gəmiçiliyini idarə etmək üçün razılaşmaya yaxınlaşdıqları bildirilir. Vaşinqton İrana Boğazdan keçən nəqliyyata nəzarətin verilməsinə və ya gəmilərin keçidinə icazə verilməsinə qarşı çıxıb.
Tramp daha sonra jurnalistlərə deyib: “Mən onların [Omanın] çox yaxşı davrandığını düşünmürəm, lakin biz başqa işlərdə olduğu kimi, onlarla da çox asanlıqla öhdəsindən gələrdik” dedi. Omanın ABŞ-ı qıcıqlandırmaq üçün tam olaraq nə etdiyi bəlli deyil TIME şərh üçün Ağ Evə müraciət etdi. Tehran boğaz administrasiyasının ciddi şəkildə iki sahil dövləti arasında qalmalı olduğunu bildirib.
İran da əvvəllər su yolundan keçid üçün ödənişlərin yığılmasını təklif etmişdi, Oman isə iyulun sonunda könüllü ödənişli sistem təklif etmişdi. Tramp bundan əvvəl də ABŞ-ın uzun müddət təhlükəsizlik tərəfdaşı olan Omanı bombalamaqla hədələyib. Mayın sonunda Maskat və Tehranın dəniz xidmətləri haqqını müzakirə etdiyinə dair xəbərlər fonunda Tramp Omanın “hamı kimi davranacağını, əks halda onları partlatmalı olacağıq” xəbərdarlığını etmişdi. Bu arada ABŞ-İran diplomatiyası zəif görünür, İran rəsmiləri hər hansı birbaşa danışıqları inkar edir və Trampın İranın razılığa gəlməyə can atdığına dair iddiaları ilə ziddiyyət təşkil edir.
Müharibəyə son qoymaq üçün ABŞ və İranın hərtərəfli sülh sazişi üzrə danışıqlar aparması üçün verilən 60 günlük müddət bazar ertəsi razılaşma olmadan başa çatıb. İyunun 17-də iki ölkə arasında anlaşma memorandumu (MOU) imzalanıb, bu memorandumda ABŞ-ın İran üzərindəki hərbi-dəniz blokadasının götürülməsi və Hörmüz boğazından pulsuz keçid daxildir. Anlaşma Memorandumu İranın Omanla su yolunun gələcək idarəsini müzakirə edəcəyini bildirib.
Lakin iyunun sonunda başlayan yeni hücumlar razılaşmanı faktiki olaraq pozdu və Boğaz administrasiyası və İranın nüvə proqramı ilə bağlı əsas məsələlər həll olunmamış qalır. Həftə sonu iş adamları və müşahidəçilər ABŞ-İran razılaşması və ya Anlaşma Memorandumunun uzadılması əlamətlərini təşvişlə izlədikcə, Hörmüz boğazından daşınmalar azalıb. Kpler-ə görə, həftə sonu su yolunda yalnız beş əmtəə gəmisi keçdi, əvvəlki həftə sonu 31 idi.
Lakin görünən odur ki, qlobal göndərmə və tədarükdə fasilələr davam edəcək. Jurnalistlərin ABŞ-ın Anlaşma Memorandumunu uzatmağı planlaşdırıb-uzadmayacağı sualına Tramp “Xeyr” cavabını verib. Müharibənin qlobal iqtisadiyyata vurduğu gərginlik noyabrda keçiriləcək aralıq seçkiləri ərəfəsində Tramp və Konqresdəki Respublikaçılar üçün siyasi məsuliyyətə çevrilir. Bazar ertəsi dərc edilən /Ipsos sorğusuna görə, Trampın reytinqi 33%-ə düşüb, bu, onun ikinci müddətinin ən aşağı göstəricisidir.
Xülasə — davamını mənbədə oxuyun.
