“Hamiləlik beyni” üçün neyroloji əsas var

Buna istər “hamiləlik beyni”, istərsə də “momneziya” (xahiş edirik, buna “ana beyni” deməyin) deyin, bir çox qadın hamiləlik dövründə bir növ diqqətsizlik yaşadığını bildirir. Lakin bu təkcə onlara aid deyil. Hətta yüksək dozada estrogen tərkibli oral kontraseptivlər qəbul edən qadınlar da yaddaş problemləri ilə qarşılaşdıqlarını bildiriblər. İndi isə Science Bulletin jurnalında dərc olunan yeni bir araşdırma bu fenomenin nevroloji əsaslarını araşdırır.

“Hamiləlik beyni”ni tədqiq etmək üçün Baylor Tibb Kollecinin endokrinoloqlarının rəhbərlik etdiyi bir tədqiqat qrupu hamilə siçanlara və yüksək estrogen səviyyəsinə malik siçan modellərinə müraciət edib. İşçi yaddaş testlərində həm hamilə siçanlar, həm də süni şəkildə yüksək estrogen səviyyəsinə malik olanlar eyni yüngül koqnitiv problemləri nümayiş etdiriblər. Tədqiqatın müəllifi Zheng Sun verdiyi açıqlamada, “Bu modellər göstərdi ki, yüksək estrogen əhval-ruhiyyəyə və ya motivasiyaya təsir etmədən yaddaşın geri dönə bilən pozulmasına səbəb olur, bu da ümumi rifahın dəyişməsindən daha çox xüsusi bir koqnitiv təsirə işarə edir”, - deyə bildirib.

Daha çox oxuyun: “Hamiləlik qoxu və dad qavrayışını dəyişir”

Beləliklə, komanda siçanların beyninə nəzər salmağa qərar verdi. Lateral hipotalamusda (motivasiya edilmiş davranışlar da daxil olmaqla, müxtəlif funksiyaları tənzimləyən bir bölgə) estrogen reseptoru alfanı ifadə edən beyin hüceyrələri, o cümlədən GABAergic neyronlar kimi tanınan xüsusi hüceyrələr var idi. Bu inhibitor beyin hüceyrələri mərkəzi sinir sisteminə sakitləşdirici siqnallar göndərir və yüksək estrogen səviyyəsi onların daha tez-tez işləməsinə səbəb olur. Tədqiqatçılar həmçinin aşkar ediblər ki, bu hüceyrələr birbaşa beynin yaddaş mərkəzi olan hippokampa proyeksiya olunur.

Lakin bu hüceyrələrdən estrogen reseptorları çıxarıldıqda, yaddaş problemləri dayandı. Zheng bildirib: “Biz genetik olaraq bu hipotalamik neyronlardan estrogen reseptorlarını çıxardıqda, siçanlarda həm estrogen, həm də hamiləlik nəticəsində yaranan yaddaş problemləri aradan qalxdı”. Maraqlıdır ki, hipotalamus-hippokamp yolunu süni şəkildə aktivləşdirməklə, onlar estrogen olmadan belə yaddaş problemlərini yenidən yarada biləcəklərini kəşf etdilər.

Tapıntılarını insanlara tətbiq etmək üçün komanda hamiləliyin müxtəlif mərhələlərində qadınların yaddaşını test edib. Onlar aşkar ediblər ki, yaddaş problemləri estrogen səviyyəsinin yüksəldiyi ikinci və üçüncü trimestrdə ortaya çıxır.