İlk qadın firon? Qədim heroqliflərin köhnə şəkli Misirin ən erkən kraliçalarından birinin statusunu vurğulayır, tədqiqatçılar bildirir

Beş min ildən çox əvvəl Meretneith adlı bir kraliça qədim Misiri idarə edib. Bu, bu yaxınlarda "Prague Egyptological Studies" jurnalında dərc edilmiş və tədqiqatçıların zamanın axarında itmiş heroqlif yazısının köhnə fotoşəklini yenidən araşdırmaq üçün rəqəmsal alətlərdən istifadə etdikləri bir araşdırmaya əsaslanır. Onlar bildirirlər ki, simvollar Meretneith-in (həmçinin Merneith və ya Meret-Neith kimi də yazılır) sadəcə müvəqqəti hökmdar və ya regent deyil, bəlkə də Misir kralına bərabər bir şəxs olduğunu göstərir.

Avstraliyadakı Macquarie Universitetinin misirşünası və araşdırmanın həmmüəllifi Susan Kelly "The Conversation"da yazır: "Misirşünaslar uzun müddətdir ki, Meretneith-in Misirin müstəqil hökmdarı olub-olmadığını mübahisələndirirlər. Bu mübahisəni həll etmək üçün onu hökmdar kimi tanıdan bir mətn tapmaq lazım gəlirdi. Bizim yeni araşdırmamız... məhz bunu edə bilər."

Meretneith qədim Misirin birinci sülaləsi dövründə yaşayıb. O, çox güman ki, e.ə. 2800-cü illərdə Misiri idarə edən üçüncü firon Kral Djer ilə qohum olub. Tarixçilər çoxdan bilirdilər ki, Meretneith mühüm bir kral ailəsi üzvü olub: onun Abidosdakı kral qəbiristanlığındakı geniş dəfn kompleksində 41 xidmətçi və saray əyanının məzarları, həmçinin şərabla dolu möhürlənmiş küplər var idi. Birinci sülalənin digər fironu Kral Den-in Sakkaradakı məzarında tapılan qədim hökmdarlar siyahısında Meretneith "kralın anası" kimi qeyd olunub. Bundan çıxış edərək, tarixçilər onun Den-in uşaqlığı dövründə regent kimi fəaliyyət göstərdiyini ehtimal edirdilər.

Yalnız bir məlum mətn Meretneith-in hakimiyyətinə dair sübut təqdim edə bilər. Bu, qədim tıxacın, yəni küpü möhürləmək üçün istifadə olunan tıxacın üzərində yazılmış heroqlif yazısıdır. İngilis arxeoloq Walter B. Emery 1940-cı illərdə Sakkaradakı bir məzarın girişində bu palçıq tıxaclardan 13-nü tapıb. Hər bir tıxacın üzərində Misir hökmdarlarını təmsil edən serekh adlanan dörd xüsusi qlif həkk olunmuşdu. Emery ilk və sonuncu serekhlərin Djer-i, ortadakı ikisinin isə Meretneith-i təmsil etdiyini bildirmişdi ki, bu da mübahisəli bir iddia idi.

Kelly yazır: "Emery-nin nəzəriyyəsinə qarşı irəli sürülən bir çox arqumentlər arasında orijinal dərc edilmiş fotoşəklin keyfiyyətinin aşağı olması səbəbindən palçıq tıxacın üzərindəki işarələrin nəyi təsvir etdiyini təsdiqləməyin qeyri-mümkün olması var idi."

Kelly "Live Science"dən Owen Jarus-a bildirib ki, 13 tıxacın hamısının və Emery-nin ağ-qara fotoşəkilinin orijinal şüşə lövhəsinin harada olduğu "məlum deyil". Buna görə də o və Rumıniyadakı Buxarest Universitetinin bioarxeologiya tədqiqatçısı, araşdırmanın həmmüəllifi Crystal Miller əllərində olan materialla – arxiv fotosunun rəqəmsal skanı ilə işləyiblər.