Lafayette markizinin qaynı üç inqilab müharibəsində iştirak edib, amerikalıların müstəqilliyini dəstəkləsə də, Haitidə əsarət altına alınmış afrikalıların üsyanını qəddarcasına yatırdı

Viskont Lui-Mari de Noay gənc olanda qayınatası Markiz de Lafayett ilə birlikdə Amerika İnqilabında vuruşub. Bacarıqlı bir əsgər olan Noay Aleksandr Hamilton da daxil olmaqla bir çox əsas vətənpərvər liderin hörmətini qazanıb; Hamilton onun haqqında belə demişdi: "Harada olursan ol, sən faydalı və seçilən biri olacaqsan."

Amerikanın Böyük Britaniyadan müstəqillik uğrunda mübarizəsi Noayın inqilabla ilk tanışlığı idi, lakin bu, sonuncusu olmayacaqdı. O, Fransa İnqilabında mühüm rol oynayıb və 4 avqust 1789-cu ildə, yəni hakim orqanın Fransada feodalizmi ləğv etdiyi gecə Müəssislər Məclisinə sədrlik edib. Təxminən on beş il sonra Noay Napoleon Bonapart tərəfindən Haiti İnqilabı zamanı zülmkar qüvvələrə qarşı üsyan qaldırmış keçmiş kölələşdirilmiş afrikalılardan Sen-Dominik koloniyasını geri almaq üçün göndərilən fransız qüvvələrinə rəhbərlik edib. 1804-cü ildə münaqişə başa çatdıqda, bu üsyançılar qələbə qazanaraq Haitini ilk Qara respublika kimi quracaqdılar.

Üç inqilabi müharibədə döyüşmüş bu insanın hekayəsi belə kampaniyaların daxili ziddiyyətlərinə də işıq salır: Qərb inqilabçıları köləliyin davam etməsini aktiv və ya dolayı yolla dəstəkləyərkən necə azadlıq ideyasını müdafiə edə bilərdilər? Məsələ mürəkkəbdir, lakin xüsusilə Noayın vəziyyətində cavab sadə ola bilər: Yel Universitetinin tarixçisi və "Haitinin ilk və son kralı: Henri Kristofun yüksəlişi və süqutu" kitabının müəllifi Marlin Dot deyir: "O, Fransa harada döyüşürsə, orada döyüşür, çünki o, əsgərdir və Fransaya inanır. O, fransızdır. Onun kimliyi budur."

Noay 1756-cı ildə Parisdə, Fransa aristokratiyasının ən qədim və ən görkəmli ailələrindən birində anadan olub. Uşaqlıq dostu Lui-Filip, Komte de Sequrun xatirələrinə görə, gənc Noay "tamamilə zövq, oyun və qadınlarla məşğul" idi, lakin tezliklə onu "hərbi şövq" bürüdü və o vaxtdan bəri "silah və atlardan başqa heç nə haqqında xəyal qurmadı". 1773-cü ildə Noay əmisi qızı Anna ilə evləndi; Annanın kiçik bacısı isə növbəti il Lafayett ilə ailə quracaqdı.

1775-ci ildə Atlantik okeanının o tayında müharibə başlayanda Noay, Sequr və Lafayett şöhrət qazanmaq və Maarifçilik ideallarını praktikada tətbiq etmək fürsəti kimi gördükləri bu döyüşə qoşulmağa can atırdılar. Cons Hopkins Universitetinin tarixçisi və "Birləşmiş Ştatlar fransızca danışanda: Bir milləti formalaşdıran beş qaçqın" kitabının müəllifi Fransua Furstenberq deyir: "Amerika İnqilabı siyasətə bu yeni yanaşmanın doğruluğunu sübut edir kimi görünürdü". Təəssüf ki, gənclərin ailələri onları vətənpərvər hərəkata qoşulmaqdan çəkindirirdilər; lakin Lafayetti fikrindən daşındırmaq mümkün olmadı və 1777-ci ildə o, Kontinental Orduda general-mayor rütbəsinə təyin edildi.

Noay 1778-ci ildə Fransa Ordusuna qoşuldu və növbəti il Karib dənizində Britaniyanın nəzarətində olan Qrenadanın ələ keçirilməsi zamanı fərqləndi. O vaxta qədər Fransa Amerika İnqilabına vətənpərvərlərin tərəfində qoşulmuşdu və bu, Noaya nəhayət Birləşmiş Ştatlarda Lafayettə qoşulmağa imkan verdi.