Menopoz simptomları Alzheimer riskini necə proqnozlaşdıra bilər

Altsheymer xəstəliyinə tutulan insanların əksəriyyəti qadınlardır. Əslində, bütün Altsheymer xəstələrinin üçdə ikisini qadınlar təşkil edir – bu, sadəcə onların daha uzun ömür sürməsi ilə izah edilə biləcəyindən daha yüksək bir göstəricidir. Bəs bu uyğunsuzluğa nə səbəb olur?

Kişilərin yaşamadığı menopauzanın bunda rolu olması mümkündür.

Menopauza dövründə hormon səviyyələri dəyişir, follikul stimullaşdırıcı hormon artdıqca estrogen səviyyəsi azalır. Bu hormonal dəyişikliklər qızdırma basması, gecə tərləmələri və s. kimi vazomotor simptomlara səbəb olur. Lakin bir çox qadın həm də düzgün sözü tapmaqda çətinlik çəkmək və ya diqqəti cəmləmək kimi koqnitiv təsirlər yaşayır. Bundan əlavə, beynin Altsheymer xəstəliyinə həssas olan bölgələri "Dəyişiklik" (menopauza) zamanı dəyişən hormonlar üçün reseptorlar ifadə edir. İndi "Nature Medicine" jurnalında dərc olunan yeni bir araşdırma, qan biomarkerlərini araşdıraraq bu dönüş nöqtəsinin Altsheymer xəstəliyinin inkişafında oynaya biləcəyi rolu üzə çıxarır.

Daha çox oxuyun: “Menopauzanın təkamül sirri”

Kaliforniya Universitetinin (Santa Barbara) tədqiqatçısı və araşdırmanın müəllifi Keytlin Kazaletto verdiyi açıqlamada, “Biz menopauzanın birbaşa demensiyaya səbəb olduğunu düşünmürük,” – deyə izah edib. “Lakin menopauza dövründə bu molekulların səviyyəsinə əsasən, bir qadının onilliklər sonra demensiya riskini proqnozlaşdıra biləcəyimiz mümkündür.”

Kazaletto və neyroelmlərdən ibarət komandası 40 və 50 yaşlarında olan 80 qadını cəlb edib və simptomlarla hormon səviyyələrini birləşdirən bir ölçü vasitəsilə onların menopauza keçidinin hansı mərhələsində olduqlarını müəyyən ediblər. Daha sonra onlar qadınların qanında yüzlərlə biomarker üçün testlər aparıb və səviyyələri menopauza dəyişiklikləri ilə əlaqəli olan 16 biomarker aşkar ediblər. Ən əsası, bu molekullar qadınların yaşından daha çox, dəyişən hormon səviyyələri ilə sıx bağlı idi ki, bu da dəyişikliklərin menopauza ilə əlaqəli olduğuna dair güclü bir işarədir.