Kral Coğrafiya Cəmiyyətinin iki milyonluq kolleksiyasının xəzinələri arasında 150-dən çox şüşə və sellüloid neqativ var: bunlar Ernest Şekltonun 1914-1917-ci illərdəki İmperator Trans-Antarktika Ekspedisiyasının rəsmi fotoqrafı Frenk Herlinin işləridir. Bu möhtəşəm şəkillər mənim üçün gözəlliklərindən və təsirli gücündən kənara çıxan bir əhəmiyyətə malikdir, çünki mən babamın "Endurance" gəmisindəki ekspedisiyasının hekayəsini məhz onlar vasitəsilə öyrənmişəm.
Şekltonun ən kiçik övladı olan atam Eddinin məni qarşısına alıb atası haqqında danışdığını xatırlamıram. Doğrusu, o, atasını demək olar ki, tanımırdı, çünki Ernest 5 yanvar 1922-ci ildə, "Shackleton-Rowett Quest" ekspedisiyası zamanı infarktdan vəfat edəndə onun cəmi 10 yaşı var idi.
Mən bu hekayəni divarlardakı Herli fotoşəkilləri haqqında suallar verərək öyrəndim. Onlar bəzən bir uşaq üçün çaşdırıcı olurdu: "Gecə olmadığı halda niyə qaranlıq idi?" və "Niyə bütün kişilərin saqqalı var idi?" Məni xüsusilə "Endurance" gəmisini buz içində, skelet halına düşmüş və ətrafında oturan xizək itlərini göstərən bir fotoşəkil maraqlandırırdı. Mən "İtlərə nə oldu?" deyə soruşardım. Böyüklər mənə heç vaxt düzgün cavab verməzdilər və yalnız illər sonra həqiqəti biləcək yaşda olduğum qəbul edildikdə öyrəndim ki, dövrün əksər ekspedisiyalarında olduğu kimi, yemək tükəndikdə kişilər itləri öldürüb yeyiblər.
Herlinin şəkilləri ilə çaşqınlıq yaşayan təkcə uşaqlar deyildi. Xatırlayıram ki, bir ziyarətçi qayalı, qarla örtülü zirvələrin mənzərəsini seyr etməyə, nəhəng üzən buz parçaları ilə dolu böyük bir fyorda tökülən möhtəşəm buzlaq haqqında düşünməyə çox vaxt sərf etmişdi. Nəhayət, ziyarətçimiz zəfərlə elan etdi: "Mən bunun harada olduğunu bilirəm! Bu, Lulworth körfəzidir!" Bundan sonra ailədə bura Lulworth körfəzi kimi tanındı. Əslində isə, bu, Cənubi Corciya idi.
Herlinin 1919-cu ildə orijinal adı "In the Grip of the Polar Pack-Ice" olan "South" adlı kinofilmi də mənim üçün əhəmiyyətli idi, çünki babamı hərəkət edən və gülümsəyən halda ilk dəfə orada görmüşdüm. Film "Endurance" gəmisinin ölümünün heyrətamiz görüntülərini nümayiş etdirir. Herli kameraları gəminin ətrafına qoymuş və onun dor ağaclarının necə uçub dağıldığını göstərmişdi.
Babam "Endurance" ekspedisiyasını fotoşəkilə çəkmək üçün Frenk Herlini necə seçdi? Herli, Duqlas Mousonun 1911-1913-cü illərdəki Avstraliya Antarktika Ekspedisiyasının rəsmi fotoqrafı olmuşdu. Şeklton Herlinin 1913-cü ildə çəkdiyi "Life in the Antarctic" sənədli filmini gördü və onu işə götürməyə qərar verdi. Yola düşmə tarixi yaxınlaşırdı, lakin Herli — xəbərsiz şəkildə — Avstraliya meşələrinin dərinliyində idi. Beləliklə, o, demək olar ki, şübhəsiz, aborigen izçi tərəfindən tapılan yeganə qütb fotoqrafı oldu.
Xülasə — davamını mənbədə oxuyun.
